Ochrona lokalnej przyrody – ogrody przyjazne pszczołowatym, cz. 2.

W poprzedniej części artykułu omówiono ogólną charakterystykę projektów ogrodów zapewniających miejsca gniazdowania oraz bazę pożytkową dla pszczołowatych przez cały okres wegetacyjny. Przedstawiono również propozycję ogrodu wzorowanego na murawach kserotermicznych oraz w stylu wiejskim wraz z rozpisanymi gatunkami roślin, które pomogą wykreować przestrzeń w danym stylu. Artykuł zawierał również ilustracje będące wizualizacją wszystkich omówionych ogrodów.

Pasieka nr 78 (ogrody_158.jpg)
Ogród różany zlokalizowany w pobliżu pasieki.
fot.© Milan Motyka

Ogród ziołowo-różany inspirowany ogrodem formalnym

Jest to ogród eklektyczny, przywodzący na myśl ogród formalny. Połączenie róż i roślin łąkowych nawiązuje do ogrodów popularnych w Wielkiej Brytanii, natomiast cztery kwatery z ziołami i roślinami ozdobnymi przypominają wirydarz.

Ogród zaprojektowany jest na planie prostokąta. Ascetyczny kształt jest złagodzony przez odpowiedni dobór barw. Dominują w nim biel oraz różne odcienie różu i fioletu. Kolory te wywołują pogodny, spokojny nastrój; nadają kompozycji lekkości, światła i przestrzeni.

Pasieka nr 78 (ogrody_159.jpg)
W prezentowanym ogrodzie, podobnie jak w ogrodzie formalnym, najważniejsza jest symetria. Jest to wyraźnie widoczne w prostych liniach ścieżek, równo przystrzyżonych szpalerach roślin czy regularnie rozmieszczonych rabatach.
fot.© Milan Motyka

Rozmieszczenie plam barwnych wzorowane na perspektywie powietrznej tworzy głębię i prowadzi wzrok ku wieńczącej kompozycję drewnianej pergoli z hotelami dla pszczół. Dobór gatunków przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1. Dobór gatunków i okresy kwitnienia
ROŚLINYMIESIĄCE
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Krzewy
niskie róże krzaczaste ‘Danica’, ‘Medeo’, ‘Sweet Haze’, ‘Felicitas’xxxx
Rośliny zielne i krzewinki
Cerastium tomentosum (rogownica kutnerowata)xx
Colchicum autumnale (zimowit jesienny)x
Crocus sieberi ‘Tricolor’ (szafran Siebera)xx
Crocus vernus ‘Remembrance’, ‘Joanne d’Arc’ (szafran wiosenny)xx
Erica carnea (wrzosiec czerwony)xxxx
Festuca glauca ‘Baluglut’ (kostrzewa sina)xx
Galanthus nivalis (śnieżyczka przebiśnieg)xxxx
Hyacinthus orientalis (hiacynt wschodni)xx
Hyssopus officinalis (hyzop lekarski)xxx
Iris xbarbata (grupa Barbata-Nana) (odmiany) (kosaciec bródkowy)x
Lavandula angustifolia ‘Dwarf Blue’ (lawenda wąskolistna)xxx
mieszanka traw (na trawnik)*
Narcissus poeticus (narcyz wonny)xx
Origanum majorana (majeranek)xxxx
Rosmarinus officinalis (rozmaryn lekarski)xx
Salvia officinalis (szałwia lekarska)xxx
Sempervivum arachnoideum ‘Rubin’ (rojnik pajęczynowaty)xx
Sempervivum tectorum (rojnik murowy)xxx
Silene acaulis ‘Floribunda’ (lepnica bezłodygowa)xxx
Thymus serpyllum (macierzanka piaskowa)xxx
Thymus vulgaris (tymianek)xx
Rośliny ciepłych łąk
Achillea millefolium (krwawnik pospolity)xxxxx
Arrhenatherum elatius (rajgras wyniosły)xxx
Briza media (drżączka średnia)xxx
Campanula glomerata (dzwonek skupiony)xxxxx
Centaurea scabiosa (chaber driakiewnik)xxx
Convolvulus arvensis (powój polny)xxxx
Daucus carota (marchew zwyczajna)xxxx
Festuca rubra (kostrzewa czerwona)xx
Galium mollugo (przytulia pospolita)xxxx
Knautia arvensis (świerzbnica polna)xxx
Leucanthemum vulgare (złocień właściwy)xxx
Origanum vulgare (lebiodka pospolita)xxx
Pimpinella saxifraga (biedrzeniec mniejszy)xxx
Poa angustifolia (wiechlina wąskolistna)xx
Trifolium pratense (koniczyna łąkowa)xxxxx
Veronica chamaedrys (przetacznik ożankowy)xxxx
mchy (Abietinella abietina, Atrichum undulatum)**
jodłówka pospolita, żurawiec falisty)
SUMA12671021252114300
*Sposób użytkowania trawnika powoduje brak kwitnienia traw.
** Mchy, jako rośliny zarodnikowe, nie wytwarzają kwiatów.
Źródło: opracowanie własne M. Janicka.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Wrzosowisko

Fragment wrzosowiska został stworzony w celu podniesienia walorów estetycznych starych zadrzewień w parkach miejskich. Rabaty nie posiadają ostrych granic a teren jest lekko pofałdowany, dzięki czemu otrzymujemy efekt ogrodu naturalistycznego.

Miejsca gniazdowania: mech, pniaki, drewniane słoje z otworami, grube konary, ścięte gałęzie. Materiał gniazdowy: drewno, kamienie, piasek, liście drzew i krzewów.

Tabela 3. Dobór gatunków i okresy kwitnienia
ROŚLINYMIESIĄCE
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Drzewa i krzewy
Berberis vulgaris (berberys pospolity)xx
Cytisus purpureus (szczodrzeniec purpurowy)xx
Cytisus scoparius (żarnowiec miotlasty)xx
Quercus robur (dąb szypułkowy)xx
Ribes uva-crispa 'Invicta' (porzeczka agrest)x
Salix alba (wierzba biała)xx
Salix caprea (wierzba iwa)xx
Rośliny zielne i krzewinki
Calluna vulgaris (wrzos pospolity)xxx
Fragaria vesca (poziomka pospolita)xx
Trifolium arvense (koniczyna polna)xxxx
Vaccinium myrtillus (borówka czarna)xxx
SUMA002566122100
Źródło: opracowanie własne M. Poszwa.

Ogród dla murarki

Projekt przeznaczony dla murarki ogrodowej można wkomponować w ogród przydomowy. Może on stać się siedliskiem wielu innych gatunków Apoidea. Na płaskim terenie, wśród kwiatów znajduje się efektowna drewniana rzeźba ogrodowa.

Jest ona osłonięta od wiatru przez drzewa i krzewy. Otwory w drewnie są skierowane na południe lub południowy wschód, dzięki czemu promienie słoneczne ogrzewają rano otwory wejściowe. Rodzaj materiału pozwala na zachowanie odpowiedniej temperatury we wnętrzu komórek również nocą.

Miejsca gniazdowania: drewniana rzeźba ogrodowa z nawierconymi otworami. Materiał gniazdowy: drewno, glina, liście drzew i krzewów.

Tabela 4. Dobór gatunków i okresy kwitnienia
ROŚLINYMIESIĄCE
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Drzewa i krzewy
Malus domestica (jabłoń domowa)xx
Prunus domestica ‘Węgierka Zwykła’ (śliwa)xx
Ribes uva-crispa (porzeczka agrest)x
Salix alba (wierzba biała)xx
Rośliny zielne i mchy
Ajuga reptans (dąbrówka rozłogowa)x
Anchusa officinalis (farbownik lekarski)xxxxxx
Papaver rhoeas (mak polny)xxxx
Primula elatior (pierwiosnek wyniosły)xxxx
Pulmonaria saccharata (miodunka pstra)xx
Pulsatilla sp. (sasanka)xx
Taraxacum officinale (mniszek pospolity)xxx
Viola odorata (fiołek wonny)xxx
mchy (Atrichum undulatum)* (żurawiec falisty)
SUMA0029104322100
*Mchy, jako rośliny zarodnikowe, nie wytwarzają kwiatów.
Źródło: opracowanie własne M. Poszwa.

Zakończenie

Prezentowane kompozycje stanowią swoisty przekrój przez różne style ogrodowe i stanowią próbę holistycznego ujęcia sztuki ogrodowej i zagadnień ochrony przyrody. Pokazuje to, że aby dbać o przyrodę nie musimy się wyrzekać naszych upodobań.

Pasieka nr 78 (ogrody_DSC03218.jpg)
Wrzosowisko.
fot.© Teresa Kobiałka

Bogactwo możliwości doboru roślin i różnorodność kształtów umożliwiają stworzenie spójnej kompozycji z istniejącymi założeniami ogrodowymi. Zaprojektowanie takich wnętrz ogrodowych wprowadza poczucie ładu i harmonii do otoczenia, i dzięki temu podnosi ich walory estetyczne a także zdrowotne.

Podane w pracy wytyczne oraz lista publikacji pozwolą na stworzenie odpowiednich warunków życia pszczołowatym w każdym ogrodzie. Oparte na naukowych podstawach ogrody przyjazne pszczołowatym posiadają również wartość edukacyjną, gdyż stworzenie siedlisk zastępczych wzorowanych na naturalnych siedliskach miejscowej fauny Apoidea wymaga poznania lokalnej przyrody.

Ogrody te mogą stanowić swoiste hodowle ex situ, a przez to służyć ochronie zanikających w Polsce ekosystemów. Może jest to droga do porozumienia i współpracy między miłośnikami przyrody: naukowcami, amatorami, właścicielami ogrodów, a także dziećmi i młodzieżą szkolną.

Maria Janicka
Uniwersytet Jagielloński

Małgorzata Poszwa
Politechnika Krakowska


Bibliografia

  • Banaszak J., Pszczoły i zapylanie roślin, PWRiL, Poznań 1987, s. 255,
  • Banaszak J., Michalik S., Fijał J., Kosior A., Wpływ sukcesji zbiorowisk nieleśnych na owady pszczołowate Apoidea rezerwatu leśno-stepowego Skołczanka, [w:] „Prądnik. Prace Muz. Szafera” nr 11-12/1998, s. 223-250,
  • Bąk J., Trzmiele (Bombus Latr.) i trzmielce (Psithyrus Lep.) (Hymenoptera, Apoidae) w wybranych fitocenozach Suchedniowsko-Oblęgorskiego Parku Krajobrazowego w Górach Świętokrzyskich, [w:] „Prądnik. Prace Muz. Szafera” nr 13/2002/2003, s. 235-244,
  • Celary W., Wpływ antropopresji na faunę dzikich pszczołowatych (Hymenoptera, Apoidea) Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, [w:] „Prądnik. Prace Muz. Szafera” nr 5/1992, s. 181-190,
  • Dylewska M., Gąsienica-Chmiel M., Kosior A., Sumera B., Szafraniec S., Werstak K., Wiśniowski B., Skład gatunkowy i liczebność trzmieli i trzmielców (Bombinae, Apoidea, Hymenoptera) na łąkach w wybranych parkach narodowych oraz kwiecistość łąk w tych parkach w 1998 roku, [w:] „Prądnik. Prace Muz. Szafera” nr 11-12/1998, s. 279-292,
  • Dzwonko Z., Loster S., Vegetation differentiation and secondary succession on a limestone Hill in southern Poland, [in:] „J. Veg. Sci.” no. 1/1990, p. 615-622,
  • Dzwonko Z., Loster S., Effects of dominant trees and anthropogenic disturbances on species richness and floristic composition of secondary communities in southern Poland, [in:] “J. Appl. Ecol.” no. 34, pp. 861-870,
  • Flaga S., Pszczoła murarka ogrodowa, Polski Klub Ekologiczny, Kraków 2002a, s. 39,
  • Flaga S., Pszczoły porobnicowate związane z dziedzictwem kulturowym wsi, Polski Klub Ekologiczny, Kraków 2002b, s. 56,
  • Janicka M., Rzadkie i interesujące gatunki roślin naczyniowych ostańców wapiennych w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego (Wyżyna Krakowska), [w:] „Fragm. Florist. Geobot. Polon.” nr 18(1)/2011, s. 39-45,
  • Janicka M., Brioflora ostańców wapiennych w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego (Wyżyna Krakowska), [w:] „Fragm. Florist. Geobot. Polon.” nr 19(1)/2012, s. 117-123,
  • Matuszkiewicz W., Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 537,
  • Poschlod P., Bonn S., Changing dispersal processes in the central European landscape since the last ice age: an explanation for the actual decrease of plant species richness in different habitats? [in:] “Acta Bot. Neerl.” no. 47(1)/1998, pp. 27-44,
  • Poschlod P., Bakker J. P., Kahmen S., Changing land use and its impact on biodiversity, [in:] “Basic Appl. Ecol.” no. 6/2005, pp. 93-98,
  • Ruszkowski A., Jabłoński B., Rośliny pokarmowe pszczół, Polski Klub Ekologiczny, Kraków 2000, s. 60,
  • Strobel K. J., Róże. Najpiękniejsze i najodporniejsze odmiany. Komponowanie, rozmnażanie, pielęgnacja, Bauer-Weltbild Media, Klub dla Ciebie, Warszawa 2010, s. 310,
  • von Orlow M., Hotele dla owadów. 30 projektów do samodzielnego wykonania, Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2014, s. 94.

Powiązane artykuły


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka
Zamów czasopismo
"Pasieka" do domu

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosły...
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych

Zespół Szkół im. Leokadii Bergerowej w Płocku ogłasza nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych dające uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolniczego i pszczelarskiego 1. RL [ ... ]

Czytaj więcej »
Pasieka poleca film „Łowcy miodu”
Pasieka poleca film „Łowcy miodu”

Pasieka poleca film „Łowcy miodu” „Łowcy miodu”
Scenariusz i reż. Krystian Matysek
Muzyka: Rafał Rozmus
Montaż: Jarosław Barzan
Produkcja: Dorota Roszkowska (Arkana)
W kinach od  [ ... ]

Czytaj więcej »
Konkurs foto
Konkurs foto

Konkurs foto Z obiektywem w pasiece 2016 Pasieka zaprasza fotografików amatorów i profesjonalistów do udziału w konkursie fotograficznym Kategorie tematyczne Pasieki towarowe ( [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »