Miód faceliowy i inne miody

Facelia błękitna (Phacelia tanacetifolia Benth) to roślina dobrze znana wszystkim pszczelarzom. Dostarcza dużych ilości nektaru i granatowego, łatwego do rozróżnienia pyłku. Jest łatwa w uprawie, kwitnie wiernie i nawet niewielka jej plantacja może zapewnić dobry pożytek dla naszej pasieki. Nie jest w naszym kraju rośliną nową: uprawiana już od prawie 100 lat, często była opisywana w pszczelarskich podręcznikach.

Warto przypomnieć sobie najważniejsze wiadomości o facelii. Proponujemy Państwu opis tej rośliny zaczerpnięty z „Kalendarza Pszczelarza” z 1956 roku. To doskonały, historyczny już podręcznik dla pasieczników, w którego redagowaniu wzięły udział osoby najbardziej zasłużone w rozwoju polskiego pszczelarstwa.

Mimo zmian w rolnictwie, agrotechnice, wprowadzania nowych odmian, zmian klimatu – metody uprawy facelii nie zmieniły się i przedstawione informacje mają zastosowanie obecnie.
„Facelia jest rośliną jednoroczną z rodziny faceliowatych; podobnie jak inne gatunki tego rodzaju – pochodzi ona z Kalifornii.

Według niektórych źródeł facelia została po raz pierwszy sprowadzona do Holandii w 1915 roku, skąd wkrótce rozpowszechniła się po całej Europie jako roślina miododajna i pastewna.


fot.©Roman Dudzik

Facelia jest rośliną dość okazałą, osiąga bowiem do 30-70 cm wysokości. Łodygi ma rozgałęzione, gęsto pokryte sztywnymi włoskami, liście podwójne, pierzasto wcinane, a poszczególne odcinki lancetowate. Kwiaty zebrane są w gęste ślimakowato zwinięte kwiatostany, tak zwane skrętki.

Korona kwiatu utworzona jest z 5 zrośniętych ze sobą płatków długości 7-8 mm, barwy od błękitnawo-fioletowej do jasnobłękitnawej, rzadziej białej. Pięć dosyć długich pręcików o purpurowo-niebieskich pylnikach wystaje z płatków korony.

Ogólnie przyjmuje się, że facelia zakwita w 6 tygodni od momentu wysiania. Według specjalisty radzieckiego Głuchowa początek zakwitania trwa 1-2 tygodnie, masowe kwitnienie 2-3 tygodnie, a przekwitanie 1-2 tygodnie, przy czym pogoda słoneczna przyspiesza, a deszczowa opóźnia zakwitanie.

Nektar wydziela krążkowaty nektarnik; miód z facelii jest jasnozielony lub białawy, o delikatnym zapachu i smaku. Pszczoły bardzo licznie oblatują facelię zbierając z niej nektar i pyłek od wczesnego ranka do późnego wieczora.

Obnóże z tej rośliny jest ciemnogranatowe.
Według niektórych obserwacji oblot facelii przez pszczoły trwa od godziny 3:00 rano do 21:30. Jest to prawdopodobnie, poza maliną, jedyna roślina do tak późna odwiedzana przez pszczoły (Głuchow).

Według obserwacji polskich pszczelarzy (Majeranowski) najsilniejszy oblot facelii można zaobserwować między 11:00 a 16:00; to samo stwierdza Kubańska Stacja Doświadczalna [nie chodzi tutaj o Kubę, lecz o Kubań, krainę w Rosji leżącą na północ od Kaukazu – red.]

Ilość nektaru w jednym kwiecie facelii waha się w dość szerokich granicach. Według Ukraińskiej Stacji Pszczelnictwa wynosi ona od 0,5 do 1,32 mg, według Fominy – od 0,5 do 5 mg. Zawartość cukru w nektarze jest dosyć znaczna. Doświadczenia autorki z 1954 roku [prof. Zofia Demianowicz – red.] dały następujące wyniki: średnia ilość nektaru z jednego kwiatu – 1,8 mg, a średnia zawartość w nim cukru – 31,8%.

Wydajność miodową facelii Radziecki Instytut Pszczelnictwa określił na około 309 kg z ha. Podawane są jeszcze większe liczby, bo ponad 500 kg. W naszych warunkach w 1954 roku średnia wydajność miodowa z 1 ha tej rośliny wyniosła około 327 kg.

Facelia jako roślina mało wybredna rośnie na wszystkich glebach, nawet jałowych, ale lepiej udaje się na żyznych, próchnicznych. Lubi wystawę słoneczną i dużo wilgoci w glebie, szczególnie w okresie kiełkowania.

Na glebach bardzo jałowych, a także rosnąc w cieniu wytwarza o 50% mniej kwiatów. Sieje się ją w różnych terminach: chcąc mieć ciągły pożytek z facelii można ją wysiać po raz pierwszy późną jesienią, tak aby rośliny nie zdążyły wykiełkować przed zimą (w naszych warunkach klimatycznych niezbyt pewne), drugi – wiosną w kwietniu, trzeci – w 2 tygodnie później i czwarty raz – w miesiąc po drugim siewie.

Facelię można siać rzędowo siewnikiem lub rzutowo, przykrywając ziemią za pomocą lekkich bron. Przy siewie na glebach urodzajnych wystarczy na 1 ha 6-8 kg dobrego nasienia, na gleby średnie lub słabe trzeba zużyć 10-16 kg.

Facelię należy wysiewać tak, aby odległość w rzędzie na glebach słabszych wynosiła 10-12 cm, a rozstawa rzędów 25-30 cm. Wysianą za gęsto trzeba przerzedzać broną lub przerywać ręcznie. Przed siewem dobrze jest nasiona wymieszać z piaskiem.

Facelia wschodzi 8 dnia po wysianiu, jeśli w glebie jest dosyć wilgoci, na glebach zaś bardzo suchych – po 2 tygodniach. Po 6 tygodniach od momentu wysiewu facelia zakwita i kwitnie przez następne 6 tygodni.

Przez cały ten czas w kwiatostanie rozwijają się codziennie świeże kwiaty bogate w nektar. Gdy facelia przekwitnie, w celu zebrania nasion kosi się ją i ustawia w snopki. Po tygodniowym przesuszeniu na polu zwozi się, młóci i odsiewa.

Zwózka przesuszonej facelii powinna odbywać się w godzinach rannych wozem wysłanym płachtami. Ponieważ nasiona łatwo wykruszają się, facelię najlepiej kosić wtedy, gdy kwitną jeszcze końce kwiatostanów, a łodyga i liście zaczynają przybierać barwę brązową.

Plon nasion wynosi od 2 do 5 kg z 1 ha. Nasiona facelii zawierają olej, jak dotychczas nie wykorzystywany. Uprawa facelii ma znaczenie nie tylko dla pszczół, lecz także stosowana jest jako pasza dla bydła.

W tym celu kosi się ją w połowie kwitnienia, zanim zdrewnieją jej łodygi. Początkowo zwierzęta odnoszą się do niej nieufnie, ponieważ cała jest owłosiona i szorstka, z czasem jednak przyzwyczajają się i jedzą ją chętnie.

Według wspomnianego już Głuchowa z 1 ha można uzyskać 16 t zielonej masy.
W miesięczniku „Pszczelarstwo” z roku 1952 (nr 9) Nabiałczyk podaje, iż wielu pszczelarzy stosuje facelię jako składnik mieszanek wysiewanych na zielonkę; tak na przykład do seradeli dodaje się 10% facelii Jest to o tyle korzystne, że facelia chroni seradelę przed wyłożeniem się i gniciem.

Można także mieszać facelię z różnymi odmianami wyki i peluszką, a w siewach poplonowych – z peluszką, gorczycą białą lub gryką.

Facelia może też wchodzić w skład mieszanek poplonowych po rzepaku i pszenicy.

W pierwszym stadium rozwoju facelia wrażliwa jest na zachwaszczenie, jednak gdy podrośnie zagłusza drobne chwasty, a nawet perz, toteż nadaje się jako uprawa zwalczająca chwasty.

Facelia siana na glebach lekkich może też być użyta na zielony nawóz, wzbogaca bowiem glebę w próchnicę. Trzeba ją wtedy przyorać nie później niż w trzecim tygodniu kwitnienia. W sadach facelię można siać jako roślinę okrywową.

Prócz facelii wrotyczowej wysoką miododajnością odznaczają się: facelia dzwonkowata oraz Phacelia viscida. Oba gatunki mają piękne kwiaty i mogą być siane także jako rośliny ozdobne”.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Pszczoły facelię oblatują przez cały dzień, gdyż jej poszczególne kwiaty wydzielają nektar dość długo. Te, które rozkwitły rano, nektarują do wieczora, zaś rozkwitnięte koło południa będą jeszcze wydzielać nektar w dniu następnym. Inaczej jest na przykład u gryki, której kwiaty rozkwitają tylko rano, nektar wydzielają przez kilka pierwszych godzin, a pod koniec dnia już są przekwitnięte.
Cdn.

Sławomir Trzybiński
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Powiązane artykuły


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka
Zamów czasopismo
"Pasieka" do domu

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosły...
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych

Zespół Szkół im. Leokadii Bergerowej w Płocku ogłasza nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych dające uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolniczego i pszczelarskiego 1. RL [ ... ]

Czytaj więcej »
Pasieka poleca film „Łowcy miodu”
Pasieka poleca film „Łowcy miodu”

Pasieka poleca film „Łowcy miodu” „Łowcy miodu”
Scenariusz i reż. Krystian Matysek
Muzyka: Rafał Rozmus
Montaż: Jarosław Barzan
Produkcja: Dorota Roszkowska (Arkana)
W kinach od  [ ... ]

Czytaj więcej »
Konkurs foto
Konkurs foto

Konkurs foto Z obiektywem w pasiece 2016 Pasieka zaprasza fotografików amatorów i profesjonalistów do udziału w konkursie fotograficznym Kategorie tematyczne Pasieki towarowe ( [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »