Choroby wirusowe czerwia i pszczół

Wirusy pszczół wywołują, oprócz klinicznie jawnych chorób, zakażenia bezobjawowe (latentne). Te zakażenia przechodzą w jawną postać choroby pod wpływem działania różnorodnych czynników stresowych, takich jak gwałtowne zmiany temperatury w rodzinie, zatrucia insektycydami, działanie czynników immunosupresyjnych, inwazja Varroa destructor. Do chorób wirusowych nabierających w ostatnich latach coraz większego znaczenia należą choroba woreczkowa (sacbrood) i paraliże pszczół.

Choroba woreczkowa

Jest to zakaźna i zaraźliwa choroba wirusowa czerwia, w przebiegu której u części larw ulega zahamowaniu przeobrażenie w poczwarkę. Wtedy pomiędzy ciałem larwy i  oskórkiem przygotowanym do wylinki gromadzi się płyn, a narządy zaatakowane przez wirus ulegają dezintegracji. W efekcie martwy czerw w wieku 8-9 dni przybiera kształt woreczka o ścianie utworzonej ze zgrubiałego oskórka i wnętrzu wypełnionym półpłynną kaszowatą treścią.

alt
W początkowej fazie choroby, pod  oskórkiem przedniego odcinka
ciała larwy skierowanego ku zasklepowi, gromadzi się płyn, a
barwa larwy, z perłowo-białej zmienia się na bladożółtą. 

W temperaturze gniazda pszczelego wirus nie traci zakaźności przez około 4 miesiące, promienie słoneczne niszczą go po 4-7 godzinach.

Najbardziej wrażliwe na zakażenie są larwy w wieku do 4 dnia i  u  nich po zasklepieniu występują typowe zmiany chorobowe. Starsze, zakażone w końcowym okresie żerowania, przeżywają zakażenie i stają się po przepoczwarczeniu nosicielkami wirusa.

Larwy zakażają się za pośrednictwem mleczka, a następnie mieszaniny pyłku z miodem zanieczyszczonej wirusem przeniesionym przez robotnice. Młode robotnice zakażone podczas oczyszczania komórek plastrów z chorego i  martwego czerwia, pełniąc następnie funkcje karmicielek, zanieczyszczają wirusem pokarm czerwia.

W pasiece i między pasiekami zakażenie szerzy się za pośrednictwem pszczół błądzących, rabujących, sprzętów i narzędzi pasiecznych mających kontakt z  chorymi rodzinami.

Choroba występuje w pasiece głównie w maju i czerwcu. Do zachorowania usposabia brak pożytków i ochłodzenie. Larwy giną około 4 dnia po zasklepieniu, rzadko natomiast zamiera czerw niezasklepiony. Chora rodzina słabnie, ulega rabunkom, między zdrowym czerwiem występuje chory i martwy, tworząc tzw. czerw rozstrzelony.

alt
Z czasem ciało larwy ciemnieje, przy czym zmiany te również
rozpoczynają się od odcinka głowowego. Dolna część ciała
larwy jest wypełnona kaszowata treścią. Taki wygląd larwy jest
charakterystyczny dla choroby woreczkowej.


Zasklepy na komórkach z patologicznie zmienionym czerwiem mają otworki, przez które robotnice próbują usunąć martwy czerw. Martwa larwa przypomina wyglądem woreczek. Jej przedni odcinek, o wyraźnie zaznaczonej segmentacji, zabarwiony na kolor ciemnożółty lub brązowy, jest uniesiony do góry, podczas gdy tylny, obrzękły odcinek ciała, wypełnia półpłynna kaszowata treść.

W miarę odparowania wody ciała martwych larw przypominają swoim wyglądem łódeczkę zabarwioną na kolor ciemnobrązowy lub czarny, leżą na ścianie bocznej komórki plastra i dają się z łatwością z  niej usunąć. Rozpoznanie choroby o typowym przebiegu jest możliwe na podstawie objawów i zmian chorobowych.

Choroba woreczkowa może występować łącznie ze zgnilcem amerykańskim i zgnilcem europejskim. Znane są przypadki jednoczesnego bezobjawowego zakażenia rodziny wirusem choroby woreczkowej, choroby kaszmirskiej i choroby czarnych mateczników.

Brak metod leczenia tej choroby. Postępowanie polega na usunięciu z rodzin plastrów z chorym czerwiem, dostosowaniu wielkości gniazda do siły rodziny i podkarmieniu rodziny ciepłym syropem.

Przy bardzo ciężkim przebiegu choroby należy rodzinę przesiedlić na ramki z węzą, a ul odkazić 2-3% roztworem sody żrącej. Przesiedlenie zmniejsza ekspozycje robotnic i zdrowego czerwia na zakażenie wirusem zanieczyszczającym wnętrze ula i zapasy pokarmu. Wystąpieniu i szerzeniu się choroby woreczkowej zapobiega przede wszystkim stworzenie w pasiece dobrych warunków higienicznych i bytowych.

Ostry paraliż pszczół


Jest to zakaźna i zaraźliwa choroba wirusowa, w przebiegu której u pszczół występuje drżenie skrzydełek i nóżek, utrata zdolności lotnych i biegunka. Występuje zwłaszcza w  rodzinach porażonych przez Varroa destructor i Nosema apis.

alt
Ciemnobrązowe larwy przypominające kształtem łódeczkę z
czasem wysychają.

Wirus ostrego paraliżu pszczół z reguły wywołuje zakażenia bezobjawowe, które przechodzą w jawną postać choroby pod wpływem stresu, np. inwazji Varroa destructor.

Często jest przyczyną padania całych rodzin. Choroba szerzy się przez bezpośredni kontakt owadów zdrowych z chorymi podczas trafalaksji oraz za pośrednictwem pokarmu zanieczyszczonego wirusem.

Głównym objawem choroby jest utrata zdolności lotnych pszczół oraz pełzanie przed wylotkiem dużych ilości osobników z rozdętymi odwłokami, o drżących skrzydełkach i nóżkach. Czasami występuje biegunka. Chore pszczoły wydzielają nieprzyjemny zapach i są usuwane z ula. Pod koniec choroby ustaje pobieranie pokarmu. Znane są przypadki zamierania całych rodzin pod koniec lata. Choruje i zamiera czerw odkryty, przed zasklepieniem komórek plastra. Larwy, które przeżyją zakażenie stają się nosicielami wirusa.


[...] - treść ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

prof. Zdzisław Gliński

 

Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka 2004 nr 4.
Zamów e-prenumerate
"Pasieki"


Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosły...
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych

Zespół Szkół im. Leokadii Bergerowej w Płocku ogłasza nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych dające uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolniczego i pszczelarskiego 1. RL [ ... ]

Czytaj więcej »
Pasieka poleca film „Łowcy miodu”
Pasieka poleca film „Łowcy miodu”

Pasieka poleca film „Łowcy miodu” „Łowcy miodu”
Scenariusz i reż. Krystian Matysek
Muzyka: Rafał Rozmus
Montaż: Jarosław Barzan
Produkcja: Dorota Roszkowska (Arkana)
W kinach od  [ ... ]

Czytaj więcej »
Konkurs foto
Konkurs foto

Konkurs foto Z obiektywem w pasiece 2016 Pasieka zaprasza fotografików amatorów i profesjonalistów do udziału w konkursie fotograficznym Kategorie tematyczne Pasieki towarowe ( [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »