Pokonaj warrozę (K2)

5. Zwalczanie inwazji Varroa destructor

Wróg u bram

Dotychczas zwyczajową praktyką zwalczania inwazji Varroa destructor w pasiekach naszego kraju była terapia przy użyciu jednego z dostępnych na rynku preparatów warroabójczych, prowadzona najczęściej po głównym miodobraniu.

Wróg u bram

Jednak w ostatnich latach mimo regularnego stosowania preparatów leczniczych coraz więcej rodzin, z pozoru zdrowych i silnych, zaczęło ginąć w okresie zimowli lub nawet jesienią.

Powodów tego stanu może być kilka, np.:

  • Wieloletnie stosowanie w rodzinach preparatów opartych na tej samej substancji czynnej (pojawianie się zjawiska lekooporności),
  • inwazja pasożytów z sąsiednich pasiek,
  • przenoszenie leczenia na jesień lub długie, ciepłe jesienie umożliwiające ponowne namnożenie się pasożytów itp.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Zjawisko słabej skuteczności pojedynczych zabiegów zwalczania pasożyta w sezonie pasiecznym obserwowane jest w całej Europie, stąd do praktyki pszczelarskiej wprowadza się, podobnie jak w rolnictwie, kompleksowe metody postępowania, w których wykorzystuje się wiedzę z biologii pasożyta, biologii rodzin pszczelich oraz terapii przy użyciu leków oraz substancji niszczących lub uszkadzających Varroa destructor.

Kompleksowe metody zwalczania pasożyta prowadzi się w ciągu całego sezonu pasiecznego. Zostały one zebrane w tzw. Zintegrowany program zwalczania warrozy i jego ogólny schemat zawarty jest w tabeli nr 5.

W celu pełnego wykorzystania możliwości zintegrowanego programu zwalczania warrozy należy do rutynowych czynności pszczelarskich we własnej pasiece wprowadzić, ocenę stopnia porażenia rodzin pszczelich przez pasożyta. W tabeli nr 6 przedstawiono program z rozpisaniem rodzajów zabiegów zwalczających V. destructor wraz z  terminami, w których konieczne jest dokonanie oceny porażenia rodzin.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Określanie liczby pasożytów w rodzinach pszczelich powinno obejmować, co najmniej 20% stanu pasieki, czyli być wykonywane, w co piątej rodzinie. Uzyskane dane można w tym przypadku odnieść do całej pasieki. W małych pasiekach (5-10 rodzin) badanie takie warto wykonać w każdej rodzinie.

Badanie liczebności pasożytów najlepiej przeprowadzać w pasiekach trzykrotnie. Do pierwszego badania wykorzystuje się osyp zimowy, drugim terminem oceny ilości pasożytów w rodzinach pszczelich jest termin letni, a trzecim przełom września i października

Metody oceny stopnia inwazji V. destructor:

  • Badanie osypów zimowych, letnich i jesiennych
  • Badanie czerwiu.
  • Badanie pszczół.
  • Diagnostyczne odymienie rodzin z użyciem wkładki dennicowej.

Badanie osypów zimowych

Osyp zimowy.
Osyp zimowy.

Do oceny początkowego stanu porażenia rodzin warto wykorzystać osyp zimowy, ponieważ część populacji pasożyta ginie w tym czasie śmiercią naturalną i spada na dno ula. Roztocza te są doskonale widoczne wśród innych drobnych zanieczyszczeń, na które składają się m.in. Okruchy wosku, kryształki cukru, drobiny odsklepin, odchody szkodników żerujących wewnątrz ula.

W pasiekach, w których wykorzystuje się wiosenne podmiatanie i wymianę dennic nie ma problemu z pozyskaniem osypu zimowego. W ulach leżakach pobranie takiego osypu jest niestety bardziej pracochłonne.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

W okresie zimowli naturalna śmiertelność pasożyta w kłębach zimowych wynosi od 10 do 30%. Znalezienie w przesianym osypie kilku samic pasożyta oznacza niskie porażenie rodziny, kilkadziesiąt średnie, a powyżej 100 wysokie. Przyjmując założenie, że w ciągu zimy zginie od 10 do 30% samic Varroa i w osypie znaleziono 100 sztuk, to wiosną w tej rodzinie zostało jeszcze ponad 300 sztuk. Tak wysoka liczba pasożytów na przedwiośniu doprowadzi na pewno do zagłady rodziny w ciągu sezonu.


Badanie osypów letnich i jesiennych

W tej metodzie określamy także liczbę martwych roztoczy osypujących się na dno ula. Najlepszym wskaźnikiem oceniającym nasilenie warrozy jest ...

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Badanie czerwiu trutowego

W metodzie tej wykorzystujemy znany fakt, że samice Varroa destructor dużo chętniej wchodzą do komórek z czerwiem trutowym aniżeli z czerwiem pszczelim (nawet 12-14 razy). W celach diagnostycznych trzeba jednak odsklepić większą liczbę komórek z czerwiem (min. 200 sztuk) i w tym wypadku najlepiej jest posłużyć się widełkowym odsklepiaczem do miodu.

Odsklepianie komórek z czerwiem w celach badawczych.
Odsklepianie komórek z czerwiem w celach badawczych.

Na powłokach ciała larwy wydobytej z komórki widać ...

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Po odsklepieniu należy dokładnie policzyć zarówno samice pasożyta na czerwiu, jak i we wnętrzu komórek (czasami po wyciągnięciu larwy trutowej, w komórce pozostaje jeszcze znaczna liczba roztoczy).
Aby określić stopień porażenia badanej rodziny należy uzyskaną liczbę samic V. destructor podzielić przez liczbę odsklepionych komórek i pomnożyć przez 100.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Badanie czerwiu pszczelego

Ta rzadko stosowana metoda pozwala na bardzo wczesne wykrycie zagrożenia rodziny ze strony Varroa destructor. W tej metodzie odsklepić należy 50 sztuk komórek czerwiu pszczelego wiosną, najlepiej pod koniec kwietnia. Obecność 2 i więcej samic pasożyta wskazuje na silne zagrożenie rodziny. Jeżeli przekracza 5 sztuk, trzeba rodzinę leczyć natychmiast, czasem rezygnując nawet z pierwszego pożytku.

Metoda opiera się na założeniu:

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Badanie pszczół

Podobnie jak przy osypie zimowym badaniem tym obejmuje się około 20% stanu pasieki, a otrzymany wynik odnosi się do całej pasieki. Badanie to wykonujemy zazwyczaj tuż przed zasadniczym zwalczaniem pasożyta i po jego zakończeniu.

Wkładka dennicowa – arkusz papieru samoprzylepnego.
Wkładka dennicowa – arkusz papieru samoprzylepnego.

Do badania pobiera się ...

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

pszczoły do badania

Dokładniejsza ocena wymaga policzenia liczby pszczół w każdej badanej próbce, zwłaszcza jeżeli zawiera dodatkowo trutnie (z reguły są dwukrotnie cięższe). Niestety wymaga to poświęcenia większej ilości czasu na każde badanie.

Diagnostyczne odymianie rodzin z użyciem wkładki dennicowej

To metoda pozwalająca z jednej strony na określenie nasilenia występowania V. destructor oraz z drugiej ocenę skuteczności środków warroabójczych stosowanych w czasie zasadniczego zwalczania pasożyta.
Przy tej metodzie używamy jednego z szybko działających środków warroabójczych wraz z wkładką dennicową. Wkładkę kontroluje się na obecność roztoczy po upływie 24-96 godzin od wykonania zabiegu.

Najwygodniejszy jest ...

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

W chwili obecnej wytwarzane są też do uli wielokorpusowych specjalne dennice tzw. warrozowe, które posiadają siatkę i ruchome szufladki do zbierania osypu roztoczy. Do szufladki wkładamy lepką wkładkę lub dopasowany kawałek cienkiego laminatu.

Wykorzystanie jako wkładki laminatu jest wielu przypadkach bardzo wygodne – wyciągamy z szufladki, liczymy pasożyty, zmywamy i przecieramy ściereczką i wkładamy z powrotem. Nie trzeba się martwić, że nie zabraliśmy papierowych wkładek ze sobą, a z drugiej strony chroni on (jeżeli jest dopasowany do dna) styropianową szufladkę przed uszkodzeniami przed żerującymi larwami barciaków.

Tabela 8. Środki krajowej produkcji.

Leczenie i zwalczanie

W chwili obecnej najpowszechniejszym sposobem ograniczania inwazji Varroa destructor w rodzinach pszczelich jest stosowanie środków warroabójczych (warroacydów). Wobec coraz powszechniejszych informacji o pojawianiu się lekoopornych pokoleń pasożyta wskazane jest łączenie metod farmakologicznych wraz z metodami biotechnicznymi. Pozwala to na uzyskanie dużo wyższej skuteczności zwalczania pasożyta oraz uniknięcie ryzyka narastania u niego oporności.

Środki chemiczne przeznaczone do zwalczania warrozy dzieli się zwyczajowo na dwie grupy:

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Pszczoła na plastrze


Paweł Chorbiński: Pokonaj warrozę. Wyd. II


Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Pasieka poleca film „Łowcy miodu”
Pasieka poleca film „Łowcy miodu”

Pasieka poleca film „Łowcy miodu” „Łowcy miodu”
Scenariusz i reż. Krystian Matysek
Muzyka: Rafał Rozmus
Montaż: Jarosław Barzan
Produkcja: Dorota Roszkowska (Arkana)
W kinach od  [ ... ]

Czytaj więcej »
Konkurs foto
Konkurs foto

Konkurs foto Z obiektywem w pasiece 2016 Pasieka zaprasza fotografików amatorów i profesjonalistów do udziału w konkursie fotograficznym Kategorie tematyczne Pasieki towarowe ( [ ... ]

Czytaj więcej »
Kalendarz biodynamiczny 2016
Kalendarz biodynamiczny 2016

Kalendarz biodynamiczny 2016 Dzięki uprzejmości Koła Pszczelarzy we Wronkach, RZP Wlkp. Płn w Chodzieży prezentujemy Państwu pszczelarski kalendarz biodynamiczny, który zawiera wskazówki kied [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »

Najczęściej czytane w ostatnich numerach:

Kiedy pszczelarz może wystawić rachunek za miód?
Aneta DziakowskaKiedy pszczelarz może wystawić rachunek za miód?

Kiedy pszczelarz może wystawić rachunek za miód? Rozliczanie transakcji sprzedaży miodu czasami sprawia kłopot. Pszczelarze mają wątpliwości, kiedy mogą wystawić rachunek i czy w ogóle muszą to robić na żądanie kupującego. Przedsiębiorcy nabywający produkty pszczele nie chcą wy [ ... ]

Pasieka 5/2016
Pożytek spadziowy – co warto o nim wiedzieć?
Habryka CelinaPożytek spadziowy – co warto o nim wiedzieć?

Pożytek spadziowy – co warto o nim wiedzieć? Na początku XX wieku, kiedy jakość miodu oceniana była według jego barwy, uważano, że najbardziej atrakcyjne są miody najjaśniejsze, natomiast im miód był ciemniejszy, tym mniejszy był na niego popyt, a co za tym idzie – uzyskiwał  [ ... ]

Pasieka 4/2016
Łuseczki woskowe - powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy...
Kania ArturŁuseczki woskowe - powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy plastrów, cz. 4.

Łuseczki woskowe - powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy plastrów, cz. 4. W poprzedniej części artykułu omówiono wydzielanie i temperaturę topnienia wosku, zdejmowanie łuseczek woskowych z lusterek, sposób budowy plastrów przez pszczoły oraz rolę żuwaczek w tym p [ ... ]

Pasieka 3/2016