Wpływ pszczół na zapylanie drzew i krzewów owocowych

Pszczoła miodna jest obecnie niemal jedynym zapylaczem drzew i krzewów owocowych. Jej udział w zapyleniu wynosi około 90%, pozostałość przypada na inne owady, np. trzmiele i pszczoły samotnice dziko żyjące oraz muchówki. Liczba owadów biorących udział w zapylaniu znacznie się zmniejszyła wskutek powszechnie stosowanych środków ochrony roślin.

Wpływ pszczół na zapylanie drzew i krzewów owocowychfot.© Teresa Kobiałka

Znaczenie pszczół w zapylaniu drzew i krzewów owocowych nie ogranicza się tylko do wzrostu plonów, wpływają one również na ich jakość. W wyniku zapylenia krzyżowego uzyskuje się lepiej wykształcone owoce o większej liczbie nasion oraz łagodniejszym zabarwieniu i lepszym smaku.

Na przykład jedną z przyczyn słabego owocowania porzeczek czarnych jest opadanie kwiatów i zawiązków owocowych. Taki stan najczęściej jest spowodowany niedostatecznym zapyleniem lub zbyt słabym zapłodnieniem.

By ułatwić prawidłowe zapłodnienie po zapyleniu kwiatów, krzewy porzeczek i agrestu należy opryskiwać borem na początku, w pełni i pod koniec kwitnienia. Zapylenie kwiatów to czynnik, który prócz przebiegu pogody w okresie kwitnienia oraz stopnia wykształcenia się pąków kwiatowych ma duży wpływ na zawiązywanie owoców.

Obecnie polecane odmiany porzeczek do nasadzeń są w wysokim stopniu samopylne i samopłodne. Stwierdzono jednak wielokrotnie, że zapylenie kwiatów przez pszczoły miodne wyraźnie poprawia zawiązywanie owoców, a więc i zwiększa plon. Do dobrego zapylenia i zapłodnienia oraz zawiązania owoców porzeczki czarnej potrzeba od 200 do 400 ziarn zdrowego pyłku.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Samopłodność odmiany ma duże znaczenie w przypadku, gdy okres kwitnienia przypadnie na niesprzyjające warunki klimatyczne, uniemożliwiające oblot pszczół. Odmiany te wówczas dają plon zadowalający, jednak plony są obfitsze w przypadku zapylenia obcym pyłkiem.

Pszczołan na kwiatkufot.© Renata Łacek

Założenie sadu składającego się z kilku dowolnie dobranych odmian nie zapewni jeszcze dobrego zapłodnienia i dobrego plonowania. Znane są wypadki, że nawet sady założone z trzech odmian czereśni również nie owocowały, były bowiem odmiany wzajemnie bezpłodne.

Pyłek ich nie kiełkował na znamieniu innej odmiany lub wytwarzał zbyt krótką łagiewkę nie dorastającą do zalążka. Wśród jabłoni taką parą wzajemnie bezpłodną (intersterylną) jest odmiana McIntosh i Early, wśród grusz Dobra Ludwika i bonkreta Williamsa, wśród czereśni czarna późna i wołowe serce, a także czarna późna i Büttnera czerwona.

Brzoskwinie, morele i krzewy owocowe na ogół są samopłodne i do zapłodnienia wystarczy pyłek przeniesiony przez pszczoły nie tylko z drzew, z krzewów tej samej odmiany, lecz także z innych kwiatów tego samego osobnika (tzw. zapylenie sąsiedzkie).

Wiosną, gdy drzewa i krzewy owocowe zaczynają kwitnąć, przeważnie są dni chłodne, wietrzne lub deszczowe i wówczas pszczoły nie wylatują z ula. Pszczoły lot rozpoczynają, gdy temperatura nie jest niższa 10-12°C.

Dlatego do dobrego zapylenia w pełni owocującego sadu należy ustawić od 3 do 6 pni na 1 ha. Różnie to się kształtuje przy różnych gatunkach roślin. Wiśnie i śliwy od 4 do 8, krzewy jagodowe od 4 do 6, truskawki od 2 do 3. Przekroczenie tych norm wpływa korzystnie na owocowanie, natomiast niedobór pszczół z reguły obniża plony.

Kiedy ustawić ule?

W jakim okresie ustawiamy pasiekę w sadzie czy na plantacji? W okresie, gdy około 10% kwiatów już kwitnie. Aby uniknąć straty lotnych pszczół i zapewnić dobre zapylenie kwiatów, pasiekę należy ustawić w środku sadu lub w bezpośrednim jego sąsiedztwie.

Wtedy bowiem pszczoły nie tylko lepiej zapylają kwiaty, lecz także przynoszą do uli więcej nektaru i pyłku. Najbardziej efektywne loty pszczoły wykonują na odległość 500 m. W większych sadach należy pasiekę podzielić i ustawić ule grupami, co 300 m. Podczas wyjątkowo złej pogody zasięg lotu pszczół nie przekracza

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

dr Bogdan Z. Jarociński
Spec. I i II stopnia w zakresie sadownictwa
MODR Warszawa
Oddział w Radomiu


Artykuł "Wpływ pszczół na zapylanie drzew i krzewów owocowych" ukazał się w "Pasiece" nr 2/2012. Nie powiązano z nim innych publikacji.


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka
Zamów czasopismo
"Pasieka" do domu

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Pasieka poleca film „Łowcy miodu”
Pasieka poleca film „Łowcy miodu”

Pasieka poleca film „Łowcy miodu” „Łowcy miodu”
Scenariusz i reż. Krystian Matysek
Muzyka: Rafał Rozmus
Montaż: Jarosław Barzan
Produkcja: Dorota Roszkowska (Arkana)
W kinach od  [ ... ]

Czytaj więcej »
Konkurs foto
Konkurs foto

Konkurs foto Z obiektywem w pasiece 2016 Pasieka zaprasza fotografików amatorów i profesjonalistów do udziału w konkursie fotograficznym Kategorie tematyczne Pasieki towarowe ( [ ... ]

Czytaj więcej »
Kalendarz biodynamiczny 2017
Kalendarz biodynamiczny 2017

Kalendarz biodynamiczny 2017 Dzięki uprzejmości Koła Pszczelarzy we Wronkach, RZP Wlkp. Płn w Chodzieży prezentujemy Państwu pszczelarski kalendarz biodynamiczny, który zawiera wskazówki kied [ ... ]

Czytaj więcej »

Najczęściej czytane w ostatnich numerach:

Jak to było, czyli podsumowanie minionego sezonu
Trzybiński Sławomir Jak to było, czyli podsumowanie minionego sezonu

Jak to było, czyli podsumowanie minionego sezonu Takie przyszły czasy, że każdy sezon uczy nas czegoś nowego. Kolejny jest zupełnie inny niż te poprzednie. Kiedyś podobno było inaczej. Pszczelarz wykonywał regularnie te same prace, miodu było więcej lub mniej, pszczoły roiły się cz [ ... ]

Pasieka 1/2016
Łuseczki woskowe - powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy...
Kania ArturŁuseczki woskowe - powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy plastrów, cz. 3.

Łuseczki woskowe - powstawanie, charakterystyka, obserwacje dotyczące budowy plastrów, cz. 3. W poprzedniej części artykułu omówiono skład wosku pszczelego oraz sposób jego wydzielania przez pszczoły woszczarki. Autor omówił również, jakie składniki pokarmu wpływają na powstawani [ ... ]

Pasieka 2/2016
Prawne uwarunkowania prowadzenia gospodarki pasiecznej
Witkowski ZiemowitPrawne uwarunkowania prowadzenia gospodarki pasiecznej

Prawne uwarunkowania prowadzenia gospodarki pasiecznej Czy w Polsce potrzebna jest ustawa regulująca pszczelarstwo? Na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarki pasiecznej składają się zagadnienia z kilku dziedzin. Gospodarka pasieczna obejmuje swoim zakresem zapylanie roślin, chów i hodowlę [ ... ]

Pasieka 6/2016