Biologia rodziny pszczelej

Owiana nutką egzotyki biologia rodziny pszczelej wciąż fascynuje. Wśród wielu bardzo tajemniczych
i intrygujących faktów najbardziej interesującą i spektakularną wydaje nam się biologia matki pszczelej. Osobnik ten stanowi bowiem najważniejszą składową rodziny pszczelej. Rodzina nie może dłużej istnieć bez wartościowej, płodnej, zdrowej i składającej liczne jaja matki.


Fot. Maria i Eugeniusz Sapiołko

Już sam wygląd zewnętrzny matki i jej sposób poruszania się po plastrze ma w sobie coś, co od wieków łączono z majestatem królewskim. Wielkością ciała, długością odwłoka i jego jaśniejszą barwą wyróżnia się spośród innych mieszkańców ula.

Ruchy jej są spokojne, majestatyczne. Nic więc dziwnego, że do dnia dzisiejszego wielu pszczelarzy mówi o niej jako o królowej, a nazwa ta jest nadal stosowana, np. w języku angielskim i niemieckim, jako jedyna na określenie matki pszczelej.

Matki pszczele w warunkach naturalnych mogą żyć nawet ponad pięć lat, natomiast w gospodarce pasiecznej użytkowane są przeważnie przez dwa sezony.

W rodzinie znajduje się na ogół jedna matka pszczela, ale w wyjątkowych sytuacjach przez pewien okres mogą żyć obok siebie dwie matki. Zdarza się tak wówczas, kiedy robotnice dokonują cichej wymiany matek.

Przyczyny takiego zachowania robotnic...

[...] - treść ukryta, dostępna tylko dla e-Prenumeratorów

W gnieździe robotnice usuwają znamię, po czym matka wydala śluz i nadmiar nasienia na zewnątrz.
W czasie tej czynności jedynie niewielka część plemników (około 5 mln, co stanowi zaledwie 8-9% ilości otrzymanej od trutni podczas wielokrotnej kopulacji) przechodzi do zbiorniczka nasiennego i zapas ten wystarcza matce na całe życie.

Jeżeli młoda matka w ciągu dwóch tygodni od wyjścia z matecznika nie zdoła się unasiennić traci zdolność odbycia lotu godowego i może składać tylko jaja niezapłodnione. Matkę taką nazywamy „matką trutową”. Badania przeprowadzone w Katedrze Pszczelnictwa UWM w Olsztynie udowodniły, że możliwe jest skuteczne, naturalne unasiennienie matek w wieku 4-5, a nawet 6 tygodni.

Warunkiem jest jednak przetrzymywanie matek w klateczkach transportowych z robotnicami opiekującymi się matką. Po wspomnianym okresie przetrzymywania i poddaniu matek na przykład do ulików weselnych następuje wylot relatywnie starych matek na loty godowe, a następnie podejmują one prawidłowe czerwienie.

W warunkach przetrzymywania ich w rodzinie, odkładzie czy ulikach weselnych matki, którym uniemożliwiłoby się unasiennienie, rozpoczęłyby już w wieku 3 tygodni czerwić trutowo.

Matka rozpoczyna czerwienie po 2-3 dniach od ostatniego lotu weselnego. Najpierw bada komórkę czułkami i po jej akceptacji wsuwa odwłok do dna, po czym przykleja jajo na środku. Po zaczerwieniu 15-20 komórek matka robi krótką przerwę, podczas której jest intensywnie karmiona mleczkiem pszczelim przez robotnice stanowiące jej świtę.

W czasie składania jaj matka...

[...] - treść ukryta, dostępna tylko dla e-Prenumeratorów


W nowoczesnej gospodarce pasiecznej nie powinien on bowiem dopuszczać do naturalnej rójki, a pozostawienie wyrojonej już rodziny bez opieki i pozwolenie jej na wydawania dalszych rojów jest już błędem niewybaczalnym.

Artykuł powstał na podstawie książki „Polubić pszczoły” wydanej niedawno przez Oddział PWRiL w Poznaniu, napisanej przez jego autorów. Zachęcamy do lektury!


prof. Jerzy Wilde,

inż. Elżbieta Gogolewska

Katedra Pszczelnictwa, Wydział Bioinżynierii Zwierząt, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Słoneczna 48, 10-957 OLSZTYN

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka 2006 nr 5.
Zamów e-prenumerate
"Pasieki"


Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Kalendarz biodynamiczny 2016
Kalendarz biodynamiczny 2016

Kalendarz biodynamiczny 2016 Dzięki uprzejmości Koła Pszczelarzy we Wronkach, RZP Wlkp. Płn w Chodzieży prezentujemy Państwu pszczelarski kalendarz biodynamiczny, który zawiera wskazówki kied [ ... ]

Czytaj więcej »
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co kolorowa nalepka i pudełko, po co ulotka lub broszura?
Jak cię widzą, tak cię piszą i tak chętniej kupują. Ten sam miód, ale inaczej [ ... ]

Czytaj więcej »
Jedziemy na miodzie
Jedziemy na miodzie

Jedziemy na miodzie   1000 km dla pszczół, czyli zimowa wyprawa rowerowa po zachodniej oraz południowej Polsce promująca ochronę pszczół oraz konsumpcję miodu jako napoju izotoniczn [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »

Najczęściej czytane w ostatnich numerach:

Pszczelarska nisza
Piątek MichałPszczelarska nisza

Pszczelarska nisza We wstępie do jednego z wcześniej opublikowanych na łamach „Pasieki” artykułów pisałem, że pszczelarzy w Polsce jest około 45 tysięcy. Wynikało to z rejestrów prowadzonych w urzędach powiatowych lekarzy weterynarii. Podczas prób ustalenia liczebności naszego  [ ... ]

Pasieka 1/2016
Leczenie zapalenia gruczołu krokowego za pomocą produktów pszczelich, cz. 2....
Kędzia Bogdan Leczenie zapalenia gruczołu krokowego za pomocą produktów pszczelich, cz. 2.

Leczenie zapalenia gruczołu krokowego za pomocą produktów pszczelich, cz. 2. W pierwszej części artykułu opisano kategorie zapalenia gruczołu krokowego oraz możliwości leczenia tej choroby za pomocą pyłku kwiatowego. Uznano, że przytoczony przegląd piśmiennictwa daje podstawy do stwie [ ... ]

Pasieka 6/2015
Warto wiedzieć
Karwan Dariusz Warto wiedzieć

Warto wiedzieć W całym naszym zgiełku i zabieganiu zapominamy czasem o rzeczach, które na pierwszy rzut oka są oczywiste, a tak naprawdę zadziwiają naukowców. Spójrzmy więc na naszą pszczołę i zastanówmy się chwilę nad ogromem pracy, którą wykonuje bez narzekań, a z której nie [ ... ]

Pasieka 1/2016