Szkodniki wosku. Biologia barciaków

Do szkodników wosku zaliczamy dwa pospolicie występujące w pasiece gatunki motyli nocnych: barciaka większego (Galleria mellonella) i barciaka mniejszego (Achroia grisella). Osobniki dorosłe potrafią, kierując się zapachem rodziny pszczelej, odnaleźć ule z bardzo dużej odległości. Ich stadia rozwojowe wywoływać mogą każdego roku duże straty w zapasach woszczyny.


Fot. Janusz Pudełko

Rozpiętość skrzydeł dorosłego barciaka większego waha się od 18 do 38 mm. Ma on barwę od żółtawej do brunatnoszarej, często z licznymi ciemnymi kropkami. Barciak mniejszy, zwany potocznie motylicą woskową małą, ma rozpiętość skrzydeł od 10 do 25 mm i zabarwienie srebrzystoszare. Wszystkie postacie dorosłe żyją bardzo krótko, ponieważ mają uwstecznione narządy rozrodcze i nie pobierają pokarmu.

Samica barciaka większego składa jaja w postaci pakietów zawierających średnio po 200 sztuk w każdym. W ciągu swojego życia potrafi złożyć do pięciu takich pakietów. Można je napotkać w różnych miejscach, nie tylko na samych plastrach, ale także w szczelinach ścian i na dennicy ula.

Szczególnie chętnie atakowane są plastry zapasowe, przechowywane w pustych ulach na pasieczysku. Samica barciaka mniejszego składa jaja pojedynczo lub po kilka sztuk, bardzo chętnie w narożnikach ramek lub dennicy ula. Ich liczba nie przekracza 100 sztuk.

Zaraz po wykluciu młode gąsienice rozpoczynają żerowanie na plastrach. Jego początek ma miejsce na wolnej krawędzi komórki plastra w postaci charakterystycznego „wybielonego kołnierzyka”. Widoczny jest także jasny pasek biegnący w głąb komórki – ślad, że gąsienica zeszła już na jej dno.

Młode gąsienice barciaka większego mają żółtawe zabarwienie, które wraz ze wzrostem i linieniem przechodzi w popielatoszare. Gąsienice barciaka mniejszego do końca swojego rozwoju zachowują zabarwienie jasnożółte.

Okres żerowania gąsienic w sprzyjających warunkach trwa około 3 tygodni. Wraz ze spadkiem temperatury ich rozwój ulega zahamowaniu. Już spadek temperatury poniżej 15°C powoduje, że gąsienice przestają żerować.

Nie giną jednak i wiosną znów mogą powodować szkody w zapasach woszczyny. Po okresie żerowania rozpoczynają poszukiwanie miejsc do...

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Zapobieganie inwazji barciaków

Już wczesną wiosną należy zwrócić uwagę na rodziny, które nie dość intensywnie oczyszczają dennice z resztek po zimowli. Zlegające na dennicach duże ilości woskowych resztek są idealnym miejscem do rozwoju barciaków. Ich czyszczenie ogranicza radykalnie liczebność szkodników i poprawia higienę w ulu.



Fot. Janusz Pudełko

W czasie czyszczenia dennic stałych zwracamy baczną uwagę na narożniki i szczeliny, a w ulach o dennicy wielofunkcyjnej na płytki przesiewające i szufladki na obnóża (zwłaszcza pod spodem). Wszystkie zebrane odpadki dokładnie palimy.

W czasie sezonu wycofywane z gniazd plastry nie mogą być zbyt długo przechowywane za zatworami. Przetrzymywanie ich zapasów w pustych ulach na pasieczysku zawsze skończy się całkowitym ich zniszczeniem i silną inwazją szkodników w pasiece. Plastry wycofywane z gniazd powinny być na bieżąco oceniane, brakowane lub przenoszone do magazynów pasiecznych. Plastry ciemne, starsze niż 3-letnie powinno przeznaczać się do przetopienia.

Woszczynę z wycofanych plastrów wycinamy, zgniatamy ciasno i każdą porcję pakujemy w papier. Zgromadzone porcje wkładamy do szczelnego pojemnika, np. worka foliowego i dokładnie zawiązujemy. W celu lepszej ochrony wyciętej woszczyny można przed zawiązaniem worka wlać do środka ok. 50 ml benzyny (najlepiej ekstrakcyjnej).

Plastry przeznaczone do dalszego użytku umieszczamy na stojakach lub regałach z zachowaniem odpowiednich odległości. Należy zwrócić uwagę, aby...

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów


dr Paweł Chorbiński


Artykuł "Szkodniki wosku. Biologia barciaków" ukazał się w czasopiśmie "Pasieka" nr 6/2005, str. 22.


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka
Zamów czasopismo
"Pasieka" do domu

Ocena użytkowników: 1 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Kalendarz biodynamiczny 2018
Kalendarz biodynamiczny 2018

Kalendarz biodynamiczny 2018 Dzięki uprzejmości Koła Pszczelarzy we Wronkach, RZP Wlkp. Płn w Chodzieży prezentujemy Państwu pszczelarski kalendarz biodynamiczny, który zawiera wskazówki kied [ ... ]

Czytaj więcej »
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co kolorowa nalepka i pudełko, po co ulotka lub broszura? Jak cię widzą, tak cię piszą i tak chętniej kupują. Ten sam miód, a [ ... ]

Czytaj więcej »
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych

Zespół Szkół im. Leokadii Bergerowej w Płocku ogłasza nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych dające uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolniczego i pszczelarskiego 1. RL [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »