Biologia rodziny pszczelej

Owiana nutką egzotyki biologia rodziny pszczelej wciąż fascynuje. Wśród wielu bardzo tajemniczych
i intrygujących faktów najbardziej interesującą i spektakularną wydaje nam się biologia matki pszczelej. Osobnik ten stanowi bowiem najważniejszą składową rodziny pszczelej. Rodzina nie może dłużej istnieć bez wartościowej, płodnej, zdrowej i składającej liczne jaja matki.


Fot. Maria i Eugeniusz Sapiołko

Już sam wygląd zewnętrzny matki i jej sposób poruszania się po plastrze ma w sobie coś, co od wieków łączono z majestatem królewskim. Wielkością ciała, długością odwłoka i jego jaśniejszą barwą wyróżnia się spośród innych mieszkańców ula.

Ruchy jej są spokojne, majestatyczne. Nic więc dziwnego, że do dnia dzisiejszego wielu pszczelarzy mówi o niej jako o królowej, a nazwa ta jest nadal stosowana, np. w języku angielskim i niemieckim, jako jedyna na określenie matki pszczelej.

Matki pszczele w warunkach naturalnych mogą żyć nawet ponad pięć lat, natomiast w gospodarce pasiecznej użytkowane są przeważnie przez dwa sezony.

W rodzinie znajduje się na ogół jedna matka pszczela, ale w wyjątkowych sytuacjach przez pewien okres mogą żyć obok siebie dwie matki. Zdarza się tak wówczas, kiedy robotnice dokonują cichej wymiany matek.

Przyczyny takiego zachowania robotnic...

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

W gnieździe robotnice usuwają znamię, po czym matka wydala śluz i nadmiar nasienia na zewnątrz.
W czasie tej czynności jedynie niewielka część plemników (około 5 mln, co stanowi zaledwie 8-9% ilości otrzymanej od trutni podczas wielokrotnej kopulacji) przechodzi do zbiorniczka nasiennego i zapas ten wystarcza matce na całe życie.

Jeżeli młoda matka w ciągu dwóch tygodni od wyjścia z matecznika nie zdoła się unasiennić traci zdolność odbycia lotu godowego i może składać tylko jaja niezapłodnione. Matkę taką nazywamy „matką trutową”. Badania przeprowadzone w Katedrze Pszczelnictwa UWM w Olsztynie udowodniły, że możliwe jest skuteczne, naturalne unasiennienie matek w wieku 4-5, a nawet 6 tygodni.

Warunkiem jest jednak przetrzymywanie matek w klateczkach transportowych z robotnicami opiekującymi się matką. Po wspomnianym okresie przetrzymywania i poddaniu matek na przykład do ulików weselnych następuje wylot relatywnie starych matek na loty godowe, a następnie podejmują one prawidłowe czerwienie.

W warunkach przetrzymywania ich w rodzinie, odkładzie czy ulikach weselnych matki, którym uniemożliwiłoby się unasiennienie, rozpoczęłyby już w wieku 3 tygodni czerwić trutowo.

Matka rozpoczyna czerwienie po 2-3 dniach od ostatniego lotu weselnego. Najpierw bada komórkę czułkami i po jej akceptacji wsuwa odwłok do dna, po czym przykleja jajo na środku. Po zaczerwieniu 15-20 komórek matka robi krótką przerwę, podczas której jest intensywnie karmiona mleczkiem pszczelim przez robotnice stanowiące jej świtę.

W czasie składania jaj matka...

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów


W nowoczesnej gospodarce pasiecznej nie powinien on bowiem dopuszczać do naturalnej rójki, a pozostawienie wyrojonej już rodziny bez opieki i pozwolenie jej na wydawania dalszych rojów jest już błędem niewybaczalnym.

Artykuł powstał na podstawie książki „Polubić pszczoły” wydanej niedawno przez Oddział PWRiL w Poznaniu, napisanej przez jego autorów. Zachęcamy do lektury!


prof. Jerzy Wilde,

inż. Elżbieta Gogolewska

Katedra Pszczelnictwa, Wydział Bioinżynierii Zwierząt, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Słoneczna 48, 10-957 OLSZTYN

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


Artykuł "Biologia rodziny pszczelej pszczele" ukazał się w czasopiśmie "Pasieka" nr 5/2006, str. 37.


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka
Zamów czasopismo
"Pasieka" do domu

Ocena użytkowników: 3 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Co w trawie piszczy...

Kalendarz biodynamiczny 2018
Kalendarz biodynamiczny 2018

Kalendarz biodynamiczny 2018 Dzięki uprzejmości Koła Pszczelarzy we Wronkach, RZP Wlkp. Płn w Chodzieży prezentujemy Państwu pszczelarski kalendarz biodynamiczny, który zawiera wskazówki kied [ ... ]

Czytaj więcej »
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co kolorowa nalepka i pudełko, po co ulotka lub broszura? Jak cię widzą, tak cię piszą i tak chętniej kupują. Ten sam miód, a [ ... ]

Czytaj więcej »
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych
Nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych

Zespół Szkół im. Leokadii Bergerowej w Płocku ogłasza nabór na Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dla Dorosłych dające uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolniczego i pszczelarskiego 1. RL [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »

Najczęściej czytane w ostatnich numerach:

Warto wiedzieć
Karwan Dariusz Warto wiedzieć

Warto wiedzieć W całym naszym zgiełku i zabieganiu zapominamy czasem o rzeczach, które na pierwszy rzut oka są oczywiste, a tak naprawdę zadziwiają naukowców. Spójrzmy więc na naszą pszczołę i zastanówmy się chwilę nad ogromem pracy, którą wykonuje bez narzekań, a z której nie [ ... ]

Pasieka 1/2016
Hodowla matek pszczelich w małych pasiekach
Grobelny Przemysław Hodowla matek pszczelich w małych pasiekach

Hodowla matek pszczelich w małych pasiekach Jako pszczelarze dążymy, by w naszych pasiekach były pszczoły o jak najlepszych walorach użytkowych. Chcemy, aby można było z nimi swobodnie pracować dzięki ich łagodności, by maksymalnie wykorzystywały wszelkie dostępne dla nich pożytki [ ... ]

Pasieka 1/2016
Srebrny medal dla „Pasieki” na 44 Kongresie Apimondii
Krawczyk RafałSrebrny medal dla „Pasieki” na 44 Kongresie  Apimondii

Srebrny medal dla „Pasieki” na 44 Kongresie Apimondii Międzynarodowy Kongres Pszczelarski Apimondia organizowany jest od 1897 r. - ma więc wieloletnią tradycję. Odbywa się co 2 lata (z drobnymi odstępstwami, m.in. w okresie I i II wojny światowej), za każdym razem w innym kraju.  [ ... ]

Pasieka 6/2015