Pszczoły i linie wysokiego napięcia

Rozwój cywilizacji niesie za sobą rozwój nowych technologii. Wymusza to dokonywanie ciągłych zmian w środowisku naturalnym. Pojawiają się kolejne nadajniki radiowe oraz nadajniki telefonii komórkowej a wzmożone zapotrzebowanie na energię elektryczną generuje konieczność budowy linii ją transmitujących. Ceną postępu technologicznego jest powstawanie kolejnych, nowych źródeł generujących promieniowanie elektromagnetyczne, które wpływa na organizmy żywe.

linie wysokiego napięcia nad polem rzepaku

Wpływ ten jest uważany za nieszkodliwy dopóki jego skutki mieszczą się w granicach wyznaczonych przez zdolności adaptacyjne i regeneracyjne organizmów. Po przekroczeniu tych granic efekty oddziaływania zaczynają być szkodliwe.

W Polsce energetyczne linie przesyłowe wytwarzające pole elektromagnetyczne o częstotliwości 50 Hz mają obecnie długość ponad 12,5 tysiąca kilometrów.

Pojęcie „magnetosmogu” coraz częściej pojawia się w mediach a ludzie żyjący w jego warunkach zadają sobie pytanie: „jaki wpływ ma takie zanieczyszczenie na mój organizm?”. Nad odpowiedzią na to pytanie wciąż pracują rzesze naukowców.

Wielu badaczy próbuje też znaleźć odpowiedź na pytanie: jaki wpływ ma działanie promieniowania elektromagnetycznego na organizmy pszczół? W badaniach naukowych porównywano zachowania pszczół dziko żyjących w okolicach linii przesyłowych z tymi, które funkcjonowały w pewnej odległości od wszelkich źródeł promieniowania elektromagnetycznego.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Ciekawe wnioski wysunięto z badań, w czasie których porównano reakcje pszczół na działanie promieniowania elektromagnetycznego, przy czym część rodzin doświadczalnych była chroniona ekranami pochłaniającymi jego elektryczną składową.

Rodziny chronione ekranami nie wykazywały zachowań odbiegających od normy, w przeciwieństwie do eksponowanych na działanie promieniowania elektrycznego, i w związku z tym założono, że właśnie obecność pola elektrycznego (a nie magnetycznego) wpływa negatywnie na kondycję rodzin pszczelich. Jednak badania innych naukowców zwracają uwagę na negatywny wpływ również magnetycznej składowej.

W doświadczeniach, w których dano pszczołom możliwość wyboru pomiędzy lotem do naczynia z wodą i syropem cukrowym zastosowane 60-Hz pole magnetyczne powyżej 4300 mG (mG, miligaus = jedna tysięczna gausa) miało istotny wpływ na zaburzenie wyboru lokalizacji potencjalnego pożytku.

Tak więc magnetyczna składowa promieniowania emitowanego przez linie elektryczne może wpływać na percepcję pola magnetycznego Ziemi przez pszczoły i tym samym zaburzać ich zachowania, szczególnie dotyczące wyszukiwania źródła pożytku. Pszczoły zbieraczki, przy opisie lokalizacji pożytku w czasie swojego tańca, przekazują informacje o odległości i kierunku lotu.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Poważne zagrożenie dla pszczół, z którego większość osób nie zdaje sobie sprawy, stanowią także czynniki pośrednio związane z istnieniem linii wysokiego napięcia. Jednym z nich jest stosowanie defoliantów – środków, które ograniczają wzrost roślinności w miejscu, w którym przebiega linia elektryczna.

Wpływają one na zaburzenie funkcjonowania chlorofilu, w skutek czego liście szybciej się starzeją, więdną i opadają. Są to związki chemiczne, które bez wątpienia nie są obojętne dla pszczół. Najczęściej stosuje się w tym celu chlorowcowe pochodne fenolu, cyjamid wapniowy, cyjanian potasowy czy rodanek amonowy.

W niektórych krajach, aby zmniejszyć nakład pracy stosuje się samolotowe opryski defoliantami terenów linii elektrycznych. Przy takiej metodzie aplikacji środka, rodziny ulokowane w niewielkiej odległości są narażone na jego oddziaływanie.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Katarzyna Janiszewska
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu


Więcej informacji w oryginalnych artykułach:

  • Greenberg B., Bindokas V.P., Gauger J.R. 1981. Biological effects of a 765-kV transmission line: exposures and thresholds in honeybee colonies. Bioelectromagnetics 2: 315-328.
  • Greenberg B., Bindokas V.P., Frazier M.J., Gauger J.R. 1981. Response of honey bees, Apis mellifera L., to high-voltage transmission lines. Environmental Entomology 10: 600-610.
  • Bindokas V.P., Gauger J.R., Greenberg B., 1988. Mechanism of biological effects observed in honey bees (Apis mellifera, L.) hived under extra-high-voltage transmission lines: implications derived from bee exposure to simulated intense electric fields and shocks. Bioelectromagnetics 9: 285-301.
  • Bindokas V.P., Gauger J.R., Greenberg B., 1989. Laboratory investigations of the electrical characteristics of honey bees and their exposure to intense electric fields. Bioelectromagnetics 10: 1-12.
  • Russell K.N., Ikerd H., Droege S.. 2005. The potential conservation value of unmowed powerline strips for native bees. Biological Conservation 124: 133–148
  • Lipiński Z., 2006. How far should bees be located from the high voltage power lines? Journal of Apicultural Research 45: 240–242

Artykuł "Pszczoły i linie wysokiego napięcia" ukazał się w czasopiśmie "Pasieka" nr 5/2013, str. 52.


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka
Zamów czasopismo
"Pasieka" do domu


Co w trawie piszczy...

Proporcje cukru do wody oraz objętość uzyskanego syropu
Proporcje cukru do wody oraz objętość uzyskanego syropu

Proporcje cukru do wody oraz objętość uzyskanego syropu
fot. Roman Dudzik Syrop o proporcji 1:1 (1 kg cukru na 1 litr wody)
1 litr syropu zawiera 625 g cukru

Cukier w kilogramach  [ ... ]



Czytaj więcej »
Kalendarz biodynamiczny 2018
Kalendarz biodynamiczny 2018

Kalendarz biodynamiczny 2018 Dzięki uprzejmości Koła Pszczelarzy we Wronkach, RZP Wlkp. Płn w Chodzieży prezentujemy Państwu pszczelarski kalendarz biodynamiczny, który zawiera wskazówki kied [ ... ]

Czytaj więcej »
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?
Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co komu etykiety, ulotki i opakowania zbiorcze?

Po co kolorowa nalepka i pudełko, po co ulotka lub broszura? Jak cię widzą, tak cię piszą i tak chętniej kupują. Ten sam miód, a [ ... ]

Czytaj więcej »
Inne artykuły »

Najczęściej czytane w ostatnich numerach:

Powrót do trutowisk?
Baczmański Jan Powrót do trutowisk?

Powrót do trutowisk? Do Redakcji „Pasieki” zwracają się młodzi pszczelarze z zapytaniami jak można założyć trutowisko. Jest to podyktowane tym, że kupują u hodowców pszczół matki jednodniówki i chcieliby je unasieniać wybranymi trutniami. Aby zaraz na wstępie nie zniechęcać m [ ... ]

Pasieka 6/2016
Seradela pastewna łatwy w uprawie pożytek na sierpień
Howis MaciejSeradela pastewna łatwy w uprawie pożytek na sierpień

Seradela pastewna
łatwy w uprawie pożytek na sierpień Najważniejszym miesiącem ze względu na przygotowanie rodzin pszczelich do zimowli jest sierpień. Jest to miesiąc rozpoczynający nowy sezon pszczelarski. Aby uzyskać pożytek dla pszczół z seradeli w tym okresie, należy dokona [ ... ]

Pasieka 3/2016
Prawne uwarunkowania prowadzenia gospodarki pasiecznej
Witkowski ZiemowitPrawne uwarunkowania prowadzenia gospodarki pasiecznej

Prawne uwarunkowania prowadzenia gospodarki pasiecznej Czy w Polsce potrzebna jest ustawa regulująca pszczelarstwo? Na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarki pasiecznej składają się zagadnienia z kilku dziedzin. Gospodarka pasieczna obejmuje swoim zakresem zapylanie roślin, chów i hodowlę [ ... ]

Pasieka 6/2016