Tropilaelaps mercedesae coraz bliżej Europy? Międzynarodowa Organizacja Związków Pszczelarskich Apimondia ostrzega przed ryzykiem rozprzestrzenienia roztocza

Apimondia alarmuje o wysokim ryzyku dalszego rozprzestrzeniania się roztocza Tropilaelaps mercedesae w kierunku Europy Wschodniej. Powodem jest zgłoszone wykrycie pasożyta w północno-wschodniej Turcji, w regionie Artvin, w pobliżu granicy z Gruzją. Organizacja podkreśla jednak, że nie jest to obecnie oficjalne potwierdzenie obecności roztocza przez tureckie władze.

Nowe doniesienia z Turcji

Niepokój środowiska pszczelarskiego wzbudziło nagranie opublikowane przez PHIRA-Science, na którym pokazano wykrycie Tropilaelaps mercedesae podczas kontroli przeprowadzonej 26 lipca 2026 r. przez dr Asli Ozkirim. Materiał został udostępniony przez pszczelarzy z Tirebolu, a miejsce przedstawione na nagraniu zidentyfikowano jako region Artvin w północno-wschodniej Turcji, niedaleko granicy z Gruzją. Na tym obszarze wprowadzono kwarantannę.

Artvin ma dodatkowe znaczenie dla hodowli pszczół, ponieważ jest prawnie wyznaczonym obszarem izolowanym, w którym chroniona jest genetycznie populacja Apis mellifera caucasica – pszczoły kaukaskiej.

Jednocześnie PHIRA-Science zaznacza, że przedstawione informacje nie stanowią oficjalnego potwierdzenia wykrycia Tropilaelaps przez tureckie władze. Są natomiast dokumentacją tego, co zaobserwowano podczas konkretnej kontroli.

Czy roztocz był tam już wcześniej?

Według Apimondii obraz porażenia widoczny na nagraniu może wskazywać na stosunkowo wysoki poziom infestacji. Zdaniem organizacji może to sugerować, że pasożyt był obecny w rodzinie pszczelej już od pewnego czasu, a nie pojawił się dopiero niedawno.

To istotna kwestia, ponieważ Tropilaelaps mercedesae został już wcześniej wykryty w Europie Wschodniej i na obszarze Kaukazu. Doniesienia o jego obecności w części Gruzji pojawiły się w 2024 r., natomiast w 2025 r. informowano o wykryciach w Rosji. Obawy dotyczące możliwej obecności roztocza pojawiały się również w odniesieniu do Armenii, Azerbejdżanu i Iranu.

Dlaczego Tropilaelaps jest poważnym zagrożeniem?

Tropilaelaps mercedesae to pasożytnicze roztocze związane przede wszystkim z czerwiem pszczół. W przypadku Apis mellifera może powodować poważne zaburzenia rozwoju rodziny, uszkodzenia czerwiu i osłabienie kolonii.

Jeszcze niedawno jego występowanie w Europie nie było problemem praktycznym dla większości europejskich pszczelarzy. Sytuacja zmieniła się wraz z pojawieniem się doniesień o obecności tego pasożyta w Rosji i Gruzji. Apimondia już wcześniej ostrzegała, że jego przedostanie się do Unii Europejskiej może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia pszczół i europejskiego pszczelarstwa.

Według zestawienia opublikowanego przez Apimondię w czerwcu 2026 r. Tropilaelaps mercedesae wykrywano dotychczas w 17 krajach, m.in. w Rosji i Gruzji, a także w wielu krajach Azji.

Apimondia: potrzebne są monitoring i szybka reakcja

W związku z najnowszymi doniesieniami Komisja Naukowa Apimondii ds. Zdrowia Pszczół zapowiada skoordynowane działania z członkami organizacji oraz właściwymi organami krajowymi w państwach Europy Wschodniej i Azji.

Organizacja wskazuje trzy najważniejsze kierunki działania:

• zapobieganie zawleczeniu pasożyta,
• wczesne wykrywanie ognisk,
• szybką reakcję w przypadku potwierdzenia obecności roztocza.

Apimondia wskazuje, że szczególną uwagę należy zwrócić na kraje znajdujące się na potencjalnej drodze dalszego rozprzestrzeniania się pasożyta. Wśród państw wymagających zwiększonej czujności wymienia m.in. Ukrainę, Bułgarię, Białoruś, Rumunię, Grecję i Cypr.

Dla polskich pszczelarzy to sygnał ostrzegawczy

Choć Polska nie została wymieniona przez Apimondię wśród pierwszej grupy państw wskazanych do szczególnego alarmowania, rozwój sytuacji powinien być uważnie obserwowany również przez polskie środowisko pszczelarskie.

Tym bardziej że Tropilaelaps mercedesae jest już obecny stosunkowo blisko granic Unii Europejskiej. W marcu 2026 r. Apimondia zwracała uwagę na badania prowadzone w Gruzji, które wykazały możliwość przemieszczania się roztoczy wraz z rojem. Wyniki te wskazują, że naturalne procesy związane z rójką mogą przyczyniać się do rozprzestrzeniania pasożyta.

Na obecnym etapie najważniejsze jest jednak monitorowanie sytuacji i prawidłowa diagnostyka, a nie podejmowanie działań przeciwko Tropilaelaps „na wszelki wypadek”.

Najważniejsza jest czujność

Najnowszy komunikat Apimondii nie oznacza, że Tropilaelaps mercedesae został oficjalnie potwierdzony w Turcji ani że znajduje się już w Polsce. Jest to jednak kolejny sygnał, że pasożyt stopniowo zbliża się do obszaru, na którym europejskie pszczelarstwo może zostać narażone na jego obecność.

Apimondia apeluje, aby nie czekać na pojawienie się problemu, lecz już teraz wzmacniać monitoring, przygotowanie diagnostyczne i zdolność do szybkiego reagowania.

Sytuacja jest rozwojowa i wymaga dalszej obserwacji. W przypadku potwierdzenia kolejnych ognisk kluczowe znaczenie będzie miała szybka wymiana informacji pomiędzy pszczelarzami, służbami weterynaryjnymi i środowiskiem naukowym.

Wiedza, która może pomóc przygotować się na nowe zagrożenie

Rosnące ryzyko pojawienia się Tropilaelaps mercedesae w Europie pokazuje, że wiedza o tym pasożycie przestaje być wyłącznie tematem naukowych prognoz, a staje się ważnym elementem przygotowania europejskiego pszczelarstwa. Wydawnictwo Pasieka już wcześniej zwróciło uwagę na to zagrożenie, publikując książkę „Tropilaelaps – u bram Twojej pasieki. Nowe zagrożenie dla pszczół”. Publikacja poświęcona jest biologii pasożyta, zagrożeniom, jakie stwarza dla rodzin pszczelich, jego wykrywaniu oraz zasadom bioasekuracji. W obliczu najnowszych doniesień z regionu Morza Czarnego i Kaukazu książka stanowi aktualne źródło wiedzy dla pszczelarzy, którzy chcą dowiedzieć się więcej o tym zagrożeniu i przygotować się na możliwość pojawienia się pasożyta w Europie.

Sprawdź książkę „Tropilaelaps – u bram Twojej pasieki” w sklepie Pasieka24

Źródło: Apimondia, „High risk of spreading of Tropilaelaps mercedesae in Eastern Europe, after new detection in Turkey”, sierpień 2026 r. https://apimondia.org/high-risk-of-spreading-of-tropilaelaps-mercedesae-in-eastern-europe-after-new-detection-in-turkey/

AbonamentГодовая
подпискаZamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"