Ekstrakty konopne jako immunostymulanty dla pszczoły miodnej – przegląd badań

Ekstrakty konopne jako immunostymulanty dla pszczoły miodnej – przegląd badań

Depopulacja rodzin pszczelich (Apis mellifera L.) stanowi poważny problem dla światowego pszczelarstwa. Czynniki stresogenne – pestycydy, patogeny, monokultury – osłabiają układ odpornościowy pszczół, zwiększając śmiertelność rodzin pszczelich [1]. W obliczu narastającej lekooporności pasożytów poszukiwanie naturalnych immunostymulantów stało się priorytetem badawczym. Szczególną uwagę zwrócono na ekstrakty z konopi siewnej (Cannabis sativa L.), znane z właściwości przeciwzapalnych, przeciwbólowych i immunomodulujących [2, 3].

Zespół prof. Anety Stracheckiej z UP w Lublinie zbadał wpływ ekstraktu konopnego i CBD na odporność pszczół. Suplementacja wykazała działanie immunostymulujące: wzrost aktywności enzymów antyoksydacyjnych o 30–50%, zwiększenie białka całkowitego oraz aktywności proteaz, a także podwyższenie poziomów biomarkerów (ALT, AST, ALP) i jonów Ca²⁺, Mg²⁺, PO₄³^-. Kluczowym wynikiem było wydłużenie życia robotnic do 52 dni (ekstrakt w syropie) i 49 dni (na paskach) w porównaniu z 35 dniami w grupie kontrolnej. Doświadczenia pasieczne z olejem CBD potwierdziły te rezultaty [2-5].

Wcześniejsze badania przeprowadzone na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie ujawniły, że ekstrakt konopny przedłuża życie pszczół o nawet jedną trzecią, skutecznie zwalcza nosemozę i chroni rodziny pszczele przed zgubnym działaniem pestycydów. Na podstawie tych odkryć opatentowano innowacyjną konopną mieszankę paszową — zarówno w postaci syropu, jak i ciasta [6, 7]. Preparat sprawdził się w praktyce pasiecznej jako skuteczne wsparcie rodzin w najtrudniejszym okresie – zimą i wczesną wiosną, gdy pszczoły są najbardziej osłabione. Co istotne dla pszczelarza, ciasto konopne działa wielokierunkowo: po pierwsze – chroni pszczoły przed skutkami zatruć pestycydami (szczególnie neonikotynoidowych), które często są wykrywane w pierzdze. Po drugie – skutecznie ogranicza rozwój nosemozy poprzez redukcję liczby zarodników Nosema spp. w jelicie pszczół [6, 7]. Aplikacja ciasta jest prosta – podaje się je nad gniazdo, podobnie jak w przypadku innych standardowych pasz tego typu. Pszczelarze, którzy testowali preparat w swoich pasiekach, zauważyli wyraźnie silniejsze rodziny na wiosnę oraz mniejsze straty zimowe w porównaniu do rodzin karmionych tradycyjnie. Najprawdopodobniej, związkami odpowiedzialnymi za wzmocnienie odporności pszczół są związki bioaktywne zawarte w ekstrakcie konopnym, w tym polifenole i kannabidiol (CBD), które mają naukowo potwierdzoną aktywność immunostymulującą.

Daniel Załuski¹,
Aneta A. Ptaszyńska²
1. Katedra Botaniki Farmaceutycznej i Farmakognozji, Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
2. BeeLab UMCS, Katedra Biologii Komórki, Instytut Nauk Biologicznych, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Literatura:

• [1] Goulson D, Nicholls E, Botías C, Rotheray EL. (2015). Bee declines driven by combined stress from parasites, pesticides, and lack of flowers. Science, 27;347(6229):1255957.
• [2] Skowronek P., Wójcik Ł., Strachecka A. (2021). Cannabis extract has a positive immunostimulating effect through proteolytic system and metabolic compounds of honey bee (Apis mellifera) workers. Animals, 11(8), 2190.
• [3] Skowronek P., Wójcik Ł., Strachecka A. (2022). Impressive impact of hemp extract on antioxidant system in honey bee (Apis mellifera) organism. Antioxidants, 11(4), 707.
• [4] Skowronek P., Wójcik Ł., Strachecka A. (2022). CBD supplementation has a positive effect on the activity of the proteolytic system and biochemical markers of honey bees (Apis mellifera) in the apiary. Animals, 12(18), 2313.
• [5] Skowronek P., Strachecka A. (2023). Cannabidiol (CBD) supports the honeybee worker organism by activating the antioxidant system. Antioxidants, 12(2), 279.
• [6] Ptaszyńska A.A., Kuźniewski R., Załuski D. (2020). Patent PL 241380. Wodny ekstrakt etanolowy z roślin z rodzaju Cannabis do zastosowania w preparatach zabezpieczających pszczoły przed szkodliwym działaniem insektycydów z grupy neonikotynoidów i zwalczających nosemozę.
• [7] Ptaszyńska A.A., Kuźniewski R., Załuski D. (2020). Patent PL 241381. Alkoholowy ekstrakt etanolowy z roślin z rodzaju Cannabis do zastosowania w preparatach zabezpieczających pszczoły przed szkodliwym działaniem insektycydów z grupy neonikotynoidów i zwalczających nosemozę.

Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"