Zakup zafałszowanej węzy – co można zrobić i gdzie szukać pomocy?

Z artykułu dowiesz się m.in.:

• czy w przypadku zakupu zafałszowanej węzy można odzyskać pieniądze?
• co zrobić, jeśli odzyskana suma nie rekompensuje całej szkody?
• czy sprzedawca może ponieść odpowiedzialność karną, gdy oferuje zafałszowaną węzę?

Zakup zafałszowanej węzy – co można zrobić i gdzie szukać pomocy?

Węza pszczela jest jednym z najważniejszych produktów w gospodarce pasiecznej. Ważne jest, aby była oryginalna (naturalna) oraz dobrej jakości. Inaczej może ucierpieć nie tylko produkt, ale same pszczoły. Niestety zdarza się, że na rynku występuje zafałszowana węza. W artykule wyjaśniono, jakie kroki można podjąć, w przypadku gdy nabierzemy podejrzeń co do autentyczności zakupionej węzy.

Stosowanie w gospodarce pasiecznej oryginalnych i jakościowo dobrych produktów jest niezwykle ważne, ponieważ może mieć wpływ na jakość miodu oraz zdrowie pszczół¹. O ile mogłoby się wydawać, że problem z fałszowaniem węzy nie jest powszechny, to przeprowadzone badania jakościowe nie są optymistyczne. W wyniku weryfikacji jakości węzy przeprowadzonej w 2024 r. okazało się, że aż 53,9% próbek było zafałszowanych². Z kolei we Francji akcję badania węzy przeprowadzały organy państwowe, identyfikując źródła zafałszowanych towarów³. Nabycie takiej węzy może negatywnie wpływać na jakość miodu, zdrowie pszczół, ale także w ogóle na możliwości prowadzenia pasieki. Przykładowo, do wytwarzania węzy w pasiece ekologicznej można stosować wyłącznie wosk pochodzący z ekologicznych jednostek produkcyjnych⁴. Warto pamiętać, że w przypadku, gdy zakupiona węza jest zafałszowana, prawo nie jest na to obojętne i można podjąć różne działania w celu ochrony swoich interesów.

Rękojmia

Jeżeli nabywana węza była opisywana jako naturalna (oryginalna) albo sprzedawca był informowany przy sprzedaży, że zależy nam na takim właśnie produkcie, a w rzeczywistości otrzymujemy towar zafałszowany – można skorzystać z przepisów dotyczących rękojmi⁵. Opisane sytuacje można zakwalifikować jako wadę na podstawie art. 5561 § 1 k.c., wedle którego o wadzie (niezgodności z umową) można mówić, gdy m.in.:

• rzecz nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;
• rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;
• rzecz nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia.

Jeśli zakupiona węza ma wadę, można skorzystać z uprawnień wynikających z przepisów o rękojmi, tj.: żądać naprawy, wymiany, obniżenia ceny albo odstąpić od umowy (art. 560-561 k.c.), przy czym odstąpienie od umowy może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy wada jest istotna. Można jednak zakładać, że sprzedaż zafałszowanej węzy zamiast naturalnej zostanie uznana za wadę istotną, jeżeli spór miałby swój finał na sali sądowej. W takim przypadku towar ma inny skład, a jego zastosowanie może mieć negatywny wpływ na pszczoły i produkcję miodu. Odstąpienie od umowy ma ten skutek, że sprzedawca ma obowiązek zwrotu zapłaconej ceny (art. 494 § 1 k.c.).

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Trzeba pamiętać, że odpowiedzialność z tytułu rękojmi ponosi sprzedawca (art. 556 k.c.), więc z tymi żądaniami trzeba zwrócić się do sprzedawcy.

Ważne jest, że jeżeli pasieka prowadzona jest zawodowo (zarobkowy charakter), pszczelarz może być uznany za przedsiębiorcę. W takim przypadku istotne jest ograniczenie czasowe dla uprawnień z rękojmi. Według art. 563 k.c. przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu. By zmieścić się w terminie, wystarczy wysłanie przed jego upływem zawiadomienia o wadzie. Takie ograniczenie nie występuje, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę (art. 564 k.c.).

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

Błąd może dotyczyć więc cech samego towaru, czyli w tym przypadku węzy. Jeżeli sprzedawca informował o oryginalności produktu, a nie jest to prawda, można stwierdzić taki właśnie błąd. Co więcej, można by się zastanowić nawet nad uznaniem, że doszło do podstępu ze strony sprzedawcy. Wówczas zastosowanie znajdowałby art. 86 k.c., który określa, że w razie podstępnego wywołania błędu przez drugą stronę, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.

Ważne, że oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o zawarciu umowy musi nastąpić na piśmie i to w terminie roku od wykrycia błędu, np. ustalenia w laboratorium, że węza była zafałszowana (art. 88 k.c.).

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Odszkodowanie

Nie jest tak, że w przypadku zakupu zafałszowanej węzy odpowiedzialność sprzedawcy będzie w każdym przypadku ograniczała się do wysokości zapłaconej ceny. Jak zasygnalizowano, odstąpienie od umowy i uchylenie się od skutków prawnych zawarcia umowy z powodu błędu uprawnia do odzyskania zapłaconych środków. To jednak nie wszystko.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Oszustwo (droga karna)

Oprócz możliwości, jakie oferują przepisy prawa cywilnego, pomocne mogą być regulacje o charakterze karnym. Otóż art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny⁶ stanowi: kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu, lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Natomiast w przypadkach mniejszej wagi (art. 286 § 3 k.k.) sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Podsumowanie

Zakup zafałszowanej węzy to problem, który może nie tylko narazić pszczelarza na straty finansowe, ale też zagrozić zdrowiu pszczół i jakości produkowanego miodu. Jak pokazują badania przeprowadzane w Polsce oraz akcje organów francuskich, nie jest to problem marginalny.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Jak można zauważyć, osoba, która nabyła zafałszowaną węzę, nie pozostaje bez ochrony prawnej. Prawo cywilne i karne dają różne instrumenty działania wobec nieuczciwego sprzedawcy.

Dr Rafał R. Wasilewski
doktor prawa, radca prawny prowadzący Kancelarię Radcy Prawnego dr Rafał R. Wasilewski (www.radcawasilewski.pl)

Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"