Trzmiele potrafią rozwiązywać skomplikowane problemy bez wcześniejszego treningu

Trzmiele potrafią rozwiązywać skomplikowane problemy bez wcześniejszego treningu

Przełomowe odkrycie naukowców z Uniwersytetu w Oulu w Finlandii rzuca zupełnie nowe światło na możliwości intelektualne owadów zapylających. Zespół badawczy kierowany przez Olliego Loukolę udowodnił, że trzmiele ziemne (Bombus terrestris) mają rzadką w świecie zwierząt zdolność do spontanicznego rozwiązywania problemów i celowego planowania swoich działań. Do tej pory tak zaawansowane zdolności poznawcze przypisywano niemal wyłącznie kręgowcom o dużych mózgach, takim jak naczelne, delfiny czy ptaki krukowate, podczas gdy owady traktowano jako organizmy działające głównie instynktownie lub metodą prób i błędów.

Na łamach prestiżowego czasopisma „Science” opisano eksperyment, w którym badacze postawili przed owadami niezwykle wymagające zadanie logistyczne. Trzmiele umieszczano w specjalnym miniaturowym pomieszczeniu z zamontowanym u góry sztucznym, niebieskim kwiatem, w którym ukryto nagrodę w postaci roztworu sacharozy. Przestrzeń pionowa została ograniczona w taki sposób, aby owady nie mogły dotrzeć do nektaru za pomocą samego lotu. Jedynym sposobem na skosztowanie słodkiego płynu było samodzielne wtoczenie lekkiej, styropianowej kulki do zagłębienia znajdującego się dokładnie pod wiszącym kwiatem, a następnie wspięcie się na nią. Owady, które wcześniej miały okazję jedynie zapoznać się z obecnością samej ruchomej piłeczki, bez problemu i bez jakiegokolwiek wcześniejszego treningu zgrały te dwa elementy, popychając obiekt we właściwe miejsce.

Aby ostatecznie wykluczyć, że sukces trzmieli był dziełem przypadku, naukowcy zmodyfikowali eksperyment. W kolejnych etapach badania wprowadzono bariery, które dzieliły przestrzeń na kilka sekcji i całkowicie zasłaniały widok nagrody w momencie, gdy trzmiel rozpoczynał manipulację obiektem. W jednym z wariantów owad musiał przeprowadzić piłkę przez wąskie przejście w ściance do zupełnie innego pomieszczenia, nie widząc celu.

Analiza trajektorii ruchu oraz nagrań wideo wykazała, że kluczowym czynnikiem decydującym o powodzeniu misji była wcześniejsza szczegółowa inspekcja zakrytej strefy z kwiatem. Trzmiele, które przed podejściem do kulki poświęciły czas na zbadanie ukrytego za barierą obszaru, z dużą dokładnością kierowały tam narzędzie. Udowadnia to, że owady te nie reagowały mechanicznie na widoczne bodźce, lecz działały w sposób intencjonalny, realizując w pamięci wewnętrzny plan działania.

Wyniki tych unikalnych testów stanowią potężny krok naprzód w badaniach nad neurobiologią i ewolucją inteligencji. Jak podkreślają autorzy publikacji, miniaturowe układy nerwowe owadów potrafią generować niezwykle elastyczne i kreatywne rozwiązania w obliczu zupełnie nowych sytuacji, z którymi nie spotkały się nigdy wcześniej w naturze.

Oprac. Teresa Kobiałka
Źródło: Bhambore, Akshaye A., et al. “Spontaneous Problem-Solving in Bumble Bees.” Science, vol. 392, no. 6802, 4 June 2026, pp. 1046–1049, https://doi.org/10.1126/science.ady1618.

Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"