NEWS:

Geny pszczoły-altruistki

geny pszczoły altruistki

Ilustr. Martyna Walerowicz, DALL· E, CC BY-ND 4.0

Prawdziwy altruizm wśród zwierząt nie jest często obserwowany. A jak jest z pszczołami miodnymi? Jak jest definiowany? Czym jest dobór krewniaczy i czy ewolucja wspiera egoizm samców?

Zagadkowy altruizm

Uważa się, że u pszczół miodnych altruizm przejawia się w rezygnacji z posiadania własnego potomstwa i w pracy na rzecz pozostałych sióstr w kolonii. Wynika to z procesu ewolucyjnego, zwanego doborem krewniaczym. Ten matematycznie wyliczony mechanizm, w którym altruizm w stosunku do pobratymców wynika ze stopnia pokrewieństwa, czy też puli współdzielonych genów. Najprościej mówiąc, patrząc pod kątem opieki stricte nad swoimi genami, robotnica pszczoły miodnej lepiej wychodzi na opiece nad jedyną w pełni płodną matką, która nosi w sobie więcej kopii genów, niż ona sama kiedykolwiek mogłaby przekazać kolejnym pokoleniom.

Zagadnienie to jest jednak bardzo skomplikowane i spędza do dzisiaj sen z powiek naukowców. Mechanizm doboru krewniaczego ciągle jest podważany. Co nas jednak interesuje to badania genetyczne nad tym, bardzo nietypowym dla zwierząt, zachowaniem owadów  społecznych.

Bardzo ciekawie na temat altruizmu w gnieździe opowiadała doktorka Karolina Kuszewska w wywiadzie z Jakubem Jarońskim. Przeczytasz go TUTAJ.

Po kim dziedziczą?

Wiemy, że larwy robotnic pszczoły miodnej, które były wystawiane na działanie feromonów matki pszczelej, mają zredukowane jajniki. Swoją drogą, jeśli podczas ich rozwoju larwalnego nie były wystawione na działanie substancji matecznej, to ich jajniki częściowo się rozwijają. Zachodzą też zmiany w innych elementach ciał takich robotnic i stają się rebeliantkami, które w dorosłym życiu składają jaja trutowe mimo obecności królowej i nie pracują chętnie na rzecz rodziny. To jeden z powodów, dla których mówi się, że dobór krewniaczy nie jest najlepszym modelem wyjaśniającym tak ekstremalny altruizm jak w koloniach pszczół społecznych i królowa może być postrzegana jako pasożyt, który zdominował w procesie ewolucji swoje córki.

Czytaj także: Matka czy królowa - wyniki ankiety

Jednak mimo wszystko takie ciekawe, nieegoistyczne działania społeczne musiały jakoś wyewoluować i być przekazywane genetycznie. Naukowcy odkryli, że geny, które sprawiają, że robotnice są bardziej wrażliwe na feromony matki, są dziedziczone zarówno w linii matki, jak i ojca. Jednak, co niezwykle interesujące, ekspresji ulegają tylko geny altruizmu dziedziczone po matce. Badania udowodniły więc, że istotne jest, od kogo dziedziczy się gen. Takie zjawiska obserwowano już u innych gatunków, ale u owadów było to niezwykle trudne do wykrycia.  

Egoistyczni ojcowie, altruistyczne matki

Przyzwyczailiśmy się myśleć, że fenotypy[1] są rezultatem różnej sekwencji genów lub wpływem środowiska na nasze ciała. Jednak przytoczone badania nad pszczołami miodnymi wskazują, że nie chodzi wyłącznie o różnice między samymi genami, ale też od kogo owad dziedziczy dany gen. Niezależnie od sekwencji danego genu, jego ekspresja będzie inna, jeśli jest on dziedziczony od matki, niż kiedy jest dziedziczony od ojca.

Christina Grozinger, współautorka badania, wskazuje, że wyniki wspierają element hipotezy doboru krewniaczego, który sugeruje, że geny matki i ojca są skonfliktowane pod względem tego, które zachowania wspierać, a które nie. Naukowczyni mówi, że podczas gdy dotychczasowe badania wykazały, że u ssaków, roślin i pszczół miodnych geny samców wspierają egoistyczne zachowania, to ich nowa analiza udowodniła jako pierwsza, że altruizm jest dziedziczony w genach od matki. Wcześniejsze eksperymenty wykazały natomiast, że u pszczół miodnych ekspresja genów dziedziczonych po ojcu sprawia, że robotnice przestają pracować na rzecz gniazda i starają się złożyć własne jaja.

[1] Fenotyp to zespół cech organizmu (morfologia, właściwości fizjologiczne, płodność, zachowanie się, ekologia, cykl życiowy, zmiany biologiczne). Fenotyp jest ściśle związany z genotypem, bowiem z interakcji genotypu ze środowiskiem powstaje fenotyp.

Źródło: Bresnahan S.T., Galbraith D., Ma R., Anton K., Rangel J., Grozinger C.M. Beyond conflict: Kinship theory of intragenomic conflict predicts individual variation in altruistic behaviour. Molecular Ecology (2023). 32(21): 5823-5837. doi: 10.1111/mec.17145.

Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"

ze świata


ze świata

30-01-2025, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Ukraina notuje straty w pszczelarstwie

ze świata

05-12-2024, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

1000 dni wojny i ekologia na Ukrainie

ze świata

05-12-2024, Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa

Pszczoły pokrzyżowały plany Mety

ze świata

14-06-2024, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Zagadka pszczelarska z USA

ze świata

21-02-2024, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Rekordy kanadyjskiego pszczelarstwa

ze świata

05-02-2024, Publikacje - avatar Publikacje

Produkcja miodu spada

ze świata

25-01-2024, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Kazachstanu

ze świata

23-01-2024, Publikacje - avatar Publikacje

Jak kwiaty się poddają

ze świata

11-01-2024, Publikacje - avatar Publikacje

Geny pszczoły-altruistki

ze świata

02-01-2024, Publikacje - avatar Publikacje

Miód ze spadzi… piewika

ze świata

20-12-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Spadek produkcji miodu w Nowej Zelandii

ze świata

17-11-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Pszczoła trąbalska

ze świata

13-11-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Słów kilka o pszczelarstwie Tanzanii

ze świata

09-11-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Węgier

ze świata

23-10-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Miód z pola minowego

ze świata

17-10-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Amerykańska pszczoła

ze świata

28-09-2023, Publikacje - avatar Publikacje

O muszycy pszczół

ze świata

20-09-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Australia się poddaje

ze świata

13-09-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Kartel cukrowy w Niemczech

ze świata

11-08-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Szwajcarii

ze świata

11-08-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Porozmawiać z pszczołą

ze świata

04-08-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Syrii po wojnie domowej

ze świata

21-07-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Bułgarii

ze świata

05-07-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Podwodni zapylacze

ze świata

16-06-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Jak ćma do… wiśni?

ze świata

29-05-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Płaz zapylający?

ze świata

26-04-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Jak pszczoły nawigują?

ze świata

17-04-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Produkcja miodu w Chinach wciąż rośnie

ze świata

11-04-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Grecji 

ze świata

16-03-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Coraz mniej miodu manuka?

ze świata

13-03-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Brazylii

ze świata

01-03-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Kanady w 2022 roku

ze świata

28-02-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Fałszowanie miodu w USA

ze świata

28-02-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Filipin

ze świata

23-02-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Doświadczenie robotnicy

ze świata

17-02-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Wietnamu

ze świata

13-02-2023, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Światowy handel miodem

ze świata

25-01-2023, Publikacje - avatar Publikacje

Genetyczne bingo

ze świata

23-12-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Chroniony szerszeń zagraża pasiekom

ze świata

20-12-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Cypr po klęskach żywiołowych

ze świata

16-12-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Lustrzana pułapka

ze świata

07-12-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Rozwój pszczelarstwa Kirgistanu

ze świata

01-12-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Indie zbierają owoce słodkiej rewolucji

ze świata

29-11-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Wirus i jajniki

ze świata

14-11-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Meksyk – produkcja i eksport miodu

ze świata

04-11-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Japonii

ze świata

21-10-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Chilijska ustawa o pszczelarstwie

ze świata

21-10-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Turcja rośnie w siłę

ze świata

17-10-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Jak w Oszu rozwijają pszczelarstwo

ze świata

11-10-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Pożegnanie z trawą

ze świata

11-10-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Pszczoły to ryby

ze świata

03-10-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Portugalia – kryzys za kryzysem

ze świata

30-09-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Życie i śmierć pasożyta

ze świata

31-08-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Nowej Zelandii w 2022 roku

ze świata

31-08-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Pszczoły miodem dla duszy

ze świata

01-09-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Rolnictwo miejskie w tropikach

ze świata

26-08-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Kierunek rozwoju pszczelarstwa USA

ze świata

26-08-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Rozwój kubańskiego pszczelarstwa

ze świata

09-08-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Iranu po sankcjach Zachodu

ze świata

09-08-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Kiedy pszczole się chce?

ze świata

11-07-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Ogród działkowy jako ogród naturalny

ze świata

08-07-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Ból pszczoły

ze świata

06-07-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Brakuje pszczół na arbuzach

ze świata

01-07-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Odszkodowanie za glifosat w miodzie

ze świata

24-06-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Nietoperze i pszczoły

ze świata

24-06-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Rynek miodu w 2021 roku w liczbach

ze świata

10-06-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Kawa, pszczoły i ptaki

ze świata

11-05-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Inwazja ropuch na ule

ze świata

11-05-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Pasieka po wizycie...? 

ze świata

13-04-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Memrystory… z miodu?!

ze świata

07-04-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Uzbekistanu bije rekordy

ze świata

23-03-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Żel na pszczele rany?

ze świata

18-03-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Apimondia znowu w Stambule!

ze świata

16-03-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Ule, które wykrywają fale uderzeniowe

ze świata

15-03-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Finlandii

ze świata

26-01-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Chin contra pandemia

ze świata

17-01-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Spirulina dla pszczół

ze świata

11-01-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Pszczelarze walczą o swoje

ze świata

10-01-2022, Publikacje - avatar Publikacje

Ciemno! To spadam!

ze świata

05-01-2022, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Ukraina – sytuacja i prognozy cen miodu

ze świata

16-12-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Varroa wibruje!

ze świata

13-12-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Skąd pochodzą pszczoły?

ze świata

01-12-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Brazylii

ze świata

23-11-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Baszkirski miód

ze świata

23-11-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Pszczoły z dystansem

ze świata

23-11-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Jak pszczoła z popiołów!

ze świata

23-11-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Inwazyjne pszczoły

ze świata

08-11-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Malty

ze świata

02-11-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Chile w 2021 roku

ze świata

02-11-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Miód z radiocezem

ze świata

01-10-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Singapuru w 2021 roku

ze świata

14-09-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Jak wytresować trzmiela

ze świata

24-08-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Podpalenie uli w Nottingham

ze świata

11-08-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Chiński robot zapyli sady?

ze świata

09-08-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Tureckie pszczelarstwo

ze świata

09-08-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Antidotum na pestycydy?

ze świata

02-08-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Jak się kwiat śpieszy…

ze świata

28-07-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Bombowe pszczoły

ze świata

12-07-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Wiedzieć, kiedy przestać

ze świata

12-07-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Grzyb contra warroza

ze świata

08-07-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Sommelier miodu

ze świata

25-06-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Czech

ze świata

08-06-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo Pakistanu

ze świata

17-05-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Rzepak vs jabłonie

ze świata

17-05-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo USA w 2020 roku

ze świata

27-04-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Pismo Święte i pszczoły

ze świata

26-04-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Fotowoltaika pomoże zapylaczom?

ze świata

26-04-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczoły odminują Ukrainę i Bałkany?

ze świata

20-04-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Pszczoły jedzą mięso?

ze świata

26-03-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Jak się walczy z barszczem w Rosji?

ze świata

17-02-2021, Publikacje - avatar Publikacje

Psi nos na tropie zgnilca

ze świata

Czym jest e-Prenumerata? e-Prenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Zamawów prenumeratę roczną - obejmuje...

Ostatnio dodane

W Gruzji wzrost zachorowań pszczół, pszczelarze proszą państwo o...

ze świata

Wielińska Agnieszka, 03-04-2025

Wypełnij ankietę COLOSS Na łamach „Pasieki”...

z Polski

Wydawnictwo Pasieka, 03-04-2025

Pszczoły na uczelni – Pasieka IMMUNO Uniwersytetu Szczecińskiego ...

z Polski

Wydawnictwo Pasieka, 03-04-2025

Nowe przepisy dotyczące rynku miodu w Hiszpanii Zdjęcie...

ze świata

Kobiałka Teresa , 02-04-2025

Powrót do różnorodności biologicznej najprawdopodobniej zajmuje aż 75 lat Zdjęcie...

ze świata

Kobiałka Teresa , 26-03-2025

Dotacje w ramach projektu Małopolska Pszczoła Fot. Teresa Kobiałka Zarząd Województwa...

z Polski

Kobiałka Teresa , 25-03-2025

Regionalny Związek Pszczelarzy w Elblągu organizuje kurs pszczelarski Jeśli jesteście...

z Polski

Kobiałka Teresa , 25-03-2025

Jakie rośliny sadzić w pobliżu pasieki, aby zapewnić pszczołom...

Porady pszczelarskie

Wydawnictwo Pasieka, 24-03-2025

Relacja z 62. Naukowej Konferencji Pszczelarskiej w Puławach 11-12 marca...

z Polski

Kobiałka Teresa , 22-03-2025