fbpx

NEWS:

Trzmiele z Czarnobyla

Czarnobyl trzmiele

Zdjęcie: Pixabay.

W ostatnim miesiącu pojawił się artykuł naukowy „Czarnobylskie dawki promieniowania upośledzają zdolności reprodukcyjne trzmieli: eksperyment laboratoryjny”. W związku z tym w zagranicznych mediach pojawiło się wiele artykułów rzekomo opracowanych na podstawie oryginalnej pracy naukowej – jednak pominięto część wyników (np. dotyczących masy), a także nie sprawdzono, czy artykuł naukowy ma… pokrycie w rzeczywistości. Ponieważ temat Czarnobyla budzi wciąż wiele kontrowersji, a w mediach pojawia się zbyt dużo błędnych informacji, postanowiliśmy skonsultować się z Rafałem Mińko z Państwowej Agencji Atomistyki.

Cel eksperymentu

Wpływ różnych rodzajów promieniowania na organizmy żywe był badany od dawna. Strefa Wykluczenia w Czarnobylu dała naukowcom możliwość bezpośredniego przebadania wpływu promieniowania radioaktywnego na organizmy żywe i do tej pory uważano, że owady są dość odporne na promieniowanie. Katharina Raines wraz z zespołem badaczy postanowili sprawdzić czy tak jest w rzeczywistości.

Przebieg eksperymentu

Badania przeprowadzono na 59 rodzinkach trzmieli sprzedawanych komercyjnie przez firmę Biobest. Trzmiele były wystawione na działanie promieniowania gamma (przez cez-137), ponieważ według autorów artykułu 95% promieniowania w strefie wykluczenia w Czarnobylu, które oddziałuje na owady, to właśnie promieniowanie tego typu. Rodzinki były wystawione na działanie promieniowania przez 4 tygodnie. Każda rodzina była poddana ekspozycji na mocy dawki pochłoniętej w zakresie od 20 µGy/h do 3000 µGy/h. Za śmierć rodziny przyjęto nie padnięcie ostatniej robotnicy, a śmierć królowej. Mierzono masę pszczół, liczbę wyprodukowanych królowych, robotnic i trutni.

Wyniki

W porównaniu do kontroli rodzinki trzmieli, które były wystawione na promieniowanie gamma, produkowały mniej królowych. Z tego powodu spadał wskaźnik płodności trzmieli, ponieważ jak wiemy, tylko królowa może dać potomstwo zdolne do rozmnażania płciowego.

Na podstawie wyników przeprowadzono obliczenia matematyczne modelu logarytmicznego, które przewidziały, że spadek liczby wyprodukowanych królowych w rodzinkach powinien wynieść 46% przy mocy dawki 100 µGy/h, natomiast przy 400 µGy/h spadek ten powinien wynieść 51%, natomiast przy 3000 µGy/h spadek płodności kolonii nie wzrośnie dramatycznie, bo do 59%. Natomiast matematyczny model liniowy przewiduje spadek produkcji królowych w rodzinie tylko o 6% przy 100 µGy/h, 28% przy 400 µGy/h i 82% przy 3000 µGy/h. Przełomową mocą dawki promieniowania, od której zaczynały się problemy reprodukcyjne owadów, była moc dawki na poziomie 100 µGy/h.

Znacząco spadła również liczba produkowanych robotnic i samców przy mocy dawki wynoszącej 100 µGy/h. Co interesujące spadek ten zanotowano tylko w mniejszych, słabszych rodzinkach. Te, które miały większą masę (niekoniecznie liczbę osobników), zdawały się nie reagować na promieniowanie. Na samą masę kolonii promieniowanie również nie wpływało. Chociaż o 81% spadło tempo nabierania masy przez rodzinki, gdy były wystawione na moc dawki o wartości 400 µGy/h.

Podsumowanie badania

Analizy przeprowadzone przez Raines mogą pomóc rozwiązać kontrowersje związane z dawkami promieniowania, jakie wpływają na owady (a przynajmniej na trzmiele). Wpływ promieniowania gamma na pszczoły nie jest liniowy i trzmiele tracą zdrowie również w przedziałach mniejszych dawek promieniowania. Oznacza to, że promieniowanie może mieć znacznie większy wpływ na owady żyjące w Czarnobylskiej Strefie Wykluczenia niż do tej pory przypuszczano. Ale czy na pewno?

O komentarz dotyczący Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia zapytaliśmy Rafała Mińko z Państwowej Agencji Atomistyki.

– W artykule zostały podane informacje, które należy odnieść do Strefy Wykluczenia wokół Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Przyjrzyjmy się wartości mocy dawki pochłoniętej wspominanej przez autorów artykułu tj. 20 µGy/h (jako minimalna moc dawki, przy której wykonywano eksperyment) wartość ta jest bardzo zawyżona w stosunku do tego jaką średnio moc dawki pochłoniętej można zmierzyć obecnie w Strefie. Strefa Wykluczenia to obszar 2600 km2, obszar, który został bardzo nierównomiernie skażony promieniotwórczo w wyniku awarii na Czarnobylskiej elektrowni jądrowej w kwietniu 1986 roku. Obecnie tło promieniotwórcze w większości miejsc (według sieci stacji pomiarowych Ekocentrum (rus. ДСП „Екоцентр”)) w Strefie Czarnobylskiej utrzymuje się na poziomie mniejszym niż 1 µGy/h, co jest mocą dawki ponad dwudziestokrotnie mniejszą od tej, którą autorzy artykułu przyjęli za minimalną w swoich badaniach – tłumaczy naukowiec i dodaje:

– Należy jednak zaznaczyć, że istnieją w Strefie miejsca gdzie moc dawki pochłoniętej będzie większa od wyżej wspomnianej mocy dawki 1 µGy/h, istnieją miejsca o powierzchni parudziesięciu (wyłączając obszar elektrowni jądrowej) metrów kwadratowych, w których moc dawki pochłoniętej będzie oscylować w przedziale1 µGy/h - 20 µGy/h, anajczęściej jednak są to i tak tzw. hot spoty – praktycznie punktowe miejsca, w których moc dawki pochłoniętej jest większa od 20 µGy/h. Natomiast największym otwartym obszarem, na którym może występować „powszechnie” moc dawki większa od 20 µGy/h jest Punkt Czasowego Przechowywania Odpadów Promieniotwórczych – Czerwony Las (rus. ПВЛРО Рыжий Лес), przechowalnik ten jest siecią transzei wykopanych w glebie. W porównaniu do powierzchni całej strefy (2600 km2) sam obszar przechowalnikanie jest dużym obszarem, bo w dużym zaokrągleniu zajmuje on powierzchnie około 1 km2 (powierzchnia, na której znajdują się przechowalniki, a nie obszaru popularnie nazywanego „Czerwonym Lasem”). Pomimo przyjętych założeń naukowcy na końcu artykułu przyznają, że jest wysoce mało prawdopodobne, aby owady odnosiły negatywne skutki narażenia na niskie moce dawek promieniowania jonizującego, a te w Strefie Czarnobylskiej występują na większości terytorium.

Jak widzimy w Strefie Wykluczenia nie ma wielu miejsc, których dawki wpływałyby na kondycję trzmieli – zauważmy bowiem, że wszelkie znaczące spadki płodności królowych i liczby robotnic, opisane w artykule, miały miejsce przy mocach dawki 100 µGy/h. O wpływie niższych dawek nie wspomniano, a ich wpływ na rodzinki nie jest znany, o czym piszą w podsumowaniu badania sami autorzy.

Naukowcy sugerują, by ICRP (International Commission on Radiological Protection – Międzynarodowej Komisji Ochrony Radiologicznej) umieściło owady w tej samej kategorii wrażliwości na promieniowanie jonizujące, co niektóre kręgowce (40–400 µGy/h). Jednocześnie sami naukowcy przyznają, że mają bardzo mało danych o wpływie promieniowania o wartości 40 µGy/h na kondycję pszczół (tylko 3 rodziny trzmieli były poddane takim dawkom) i sami nie mają mocnych i jednoznacznych wniosków o wpływie niższego promieniowania na owady, co wymagałoby ekstrapolacji wyników na niższe, nieprzetestowane dawki.

Dlaczego więc Czarnobyl?

Dlaczego więc w pracy pojawiła się nazwa „Czarnobyl”, skoro równie dobrze tytuł mógłby brzmieć np. „Wpływ promieniowania na rodzinki trzmieli”? W końcu same wyniki eksperymentu są wartościowe i przedstawiają dokładne dane dotyczące wpływu konkretnych dawek promieniowania na owady przez określony czas. Najprawdopodobniej naukowcy postanowili zastosować chwytliwy tytuł, by wynikami zainteresować szerzej opinię publiczną. W końcu słowo "Czarnobyl" do dzisiaj budzi wiele emocji.

Źródło: Raines K. E., Whitehorn P. R.Copplestone D., Tinsley M.C. 2020. Chernobyl-level radiation exposure damages bumblebee reproduction: a laboratory experimentProc. R. Soc. B.28720201638


ze świata

08-04-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczelarstwo Kanady w 2020 roku

ze świata

06-04-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczelarstwo w cieniu wojny

ze świata

26-03-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Jak się walczy z barszczem w Rosji?

ze świata

08-03-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Produkcja miodu w Pakistanie rośnie

ze świata

08-03-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Produkcja miodu w Australii spadła

ze świata

01-03-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Kolejny krok przeciw nosemozie

ze świata

22-02-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Coraz mniej gatunków pszczół?

ze świata

18-02-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Odpowiedzą za spalenie pasieki

ze świata

17-02-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Psi nos na tropie zgnilca

ze świata

15-02-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Brexit – co z importem pszczół?

ze świata

12-02-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Kryzys w pszczelarstwie RPA trwa

ze świata

03-02-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarstwo w Maroku

ze świata

02-02-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Woskowa Neferetiti

ze świata

20-01-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Odkryto nowy gatunek pszczoły

ze świata

19-01-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Chorwackie pszczelarstwo

ze świata

15-01-2021, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

 Rosyjskie pszczelarstwo w 2020 roku

ze świata

13-01-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Introwertyczne pszczoły

ze świata

12-01-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

W Odessie pszczoły wyszły z uli

ze świata

07-01-2021, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Sprytne grzyby contra pszczoły

ze świata

14-12-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Jakość matki a temperatura

ze świata

07-12-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Trzmiele z Czarnobyla

ze świata

04-12-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczela mapa świata

ze świata

12-11-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Mało miodu, niższe ceny

ze świata

12-11-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Pszczelarski potencjał Nowej Zelandii

ze świata

09-11-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Artysta tworzy obrazy z pszczół

ze świata

09-11-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Jak pszczoły surfują po wodzie

ze świata

04-11-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczele mandale

ze świata

26-10-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Airbnb dla dzikich pszczół

ze świata

20-10-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Mołdawia - trudny sezon pszczelarski

ze świata

16-10-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Mikrobiom pszczoły, a jej zapach

ze świata

07-10-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Azerbejdżan – wzrost produkcji miodu

ze świata

22-09-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły a zanieczyszczenie powietrza

ze świata

22-09-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Miejskie trzmiele są większe

ze świata

16-09-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Niemcy - spadek produkcji miodu

ze świata

09-09-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Mecz na ostrzu… żądła

ze świata

03-09-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Jad pszczeli leczy raka piersi?

ze świata

02-09-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Jak je pszczoła?

ze świata

31-08-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Moneta roku 2020 jak plaster pszczeli

ze świata

31-08-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Austria – małe zbiory miodu

ze świata

10-08-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Wszechobecna nosemoza

ze świata

04-08-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Piękna akcja rosyjskich pszczelarzy

ze świata

28-07-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Czerwień i pszczoły

ze świata

09-07-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Paragwajskie pasieki płoną

ze świata

09-07-2020, Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka

Austriacy przyjaźni pszczołom

ze świata

29-06-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Jad pszczeli i SARS-CoV-2

ze świata

23-06-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Bańkowe zapylanie

ze świata

05-06-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Gen teliotokii u pszczół

ze świata

22-05-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Stwórz domek dla owadów razem z Ikea

ze świata

07-05-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Szerszenie azjatyckie w USA i Kanadzie

ze świata

06-05-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Coraz częstsze kradzieże uli w USA

ze świata

30-04-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły jak konie trojańskie

ze świata

17-04-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Jak pszczoły rozpoznają zwłoki?

ze świata

08-04-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Dwupłciowa pszczoła

ze świata

27-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Rynek produktów pszczelich rośnie

ze świata

16-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Trzmieli mózg na pestycydach

ze świata

12-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Ogień i pszczoły

ze świata

05-03-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Trzmiele giną

ze świata

05-02-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Australia liczy straty

ze świata

15-01-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Cienie produkcji migdałów

ze świata

14-01-2020, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

B-box – ul dla każdego?

ze świata

20-12-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Neonikotynoidy ciągle obecne w rzepaku

ze świata

03-12-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Osmia avosetta – pszczoła artystka

ze świata

14-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły i osy na gazie

ze świata

08-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Glifosat wycofany z Niemiec

ze świata

08-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Opowieść o niewidomej pszczelarce

ze świata

02-10-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Miód zagoił rany na genitaliach

ze świata

24-09-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Billboardy domami dla pszczół

ze świata

16-09-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Trzy miesiące więzienia za miód

ze świata

29-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Niedźwiedź wie co dobre

ze świata

26-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Dofinansowanie do kwietnych ogrodów

ze świata

21-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Brazylia tonie w pestycydach

ze świata

20-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Plaga rójek w Berlinie

ze świata

12-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

W Australii muchy zastąpią pszczoły?

ze świata

06-08-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Szczepionka na jad pszczeli

ze świata

25-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Rosyjskie pszczoły masowo giną

ze świata

23-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Efez, monety i pszczoły

ze świata

19-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły rozumieją wartość liczb

ze świata

17-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Anglię opanowała łąkowa rewolucja

ze świata

11-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Przystanki dla pszczół 

ze świata

09-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły w wiolonczeli

ze świata

04-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Światowy eksport miodu

ze świata

04-07-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Glifosat będzie zakazany w Austrii

ze świata

28-06-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Francuskie pszczoły głodują

ze świata

28-06-2019, 2017-11-04 Martyna Walerowicz - avatar 2017-11-04 Martyna Walerowicz

Genetyczne zwalczanie nosemozy

ze świata

10-05-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Kieszonkowa podkarmiaczka  

ze świata

24-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Jedz larwy! Będziesz wielki

ze świata

24-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Nowa metoda analizy miodu 

ze świata

23-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Sprej zapylający zwiększy plony?

ze świata

19-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły na Notre-Dame przetrwały!

ze świata

18-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pornhub wspiera pszczoły

ze świata

15-04-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły żyły pod powieką kobiety

ze świata

28-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Pszczoły i ryby głosu nie mają?

ze świata

13-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Determinacja kasty – nowe odkrycie

ze świata

07-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wygodne wykrywanie nosemy

ze świata

04-03-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Zapach pszczół zmienia się z wiekiem

ze świata

26-02-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Wojna o miód manuka

ze świata

21-02-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

"Miód" dla wegan

ze świata

18-02-2019, Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna

Szczepionka dla pszczół

ze świata

13-02-2019, Szyszko Piotr - avatar Szyszko Piotr

Kanada, USA, Nowa Zelandia

ze świata

13-02-2019, Szyszko Piotr - avatar Szyszko Piotr

USA, Niemcy, Australia

ze świata

Czym jest ePrenumerata? ePrenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Ostatnio dodane

Bank pszczeli pomoże kolejnemu pszczelarzowi Zdjęcie: Rafał Szela. Niemal całkowicie zniszczona...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 15-04-2021

Pszczelarze wpuszczeni na poligon Zdjęcie: freepik.  Jak informuje Polski Związek Pszczelarski...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 15-04-2021

Rzepak bez Cruisera Zdjęcie: Freepik. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odrzuciło...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 12-04-2021

Martyna Walerowicz W telegraficznym skrócie Polska 9 i 10 marca odbyła się...

Pasieka 3/2021

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 10-04-2021

Emil Mariusz Szymański Zmiany w Krajowym Programie Wsparcia Pszczelarstwa na sezon 2022 Piętnastego...

Pasieka 3/2021

Szymański Emil Mariusz - avatar Szymański Emil Mariusz, 10-04-2021

Agata Nicewicz, Łukasz Nicewicz Białka i aktywność enzymatyczna w miodzie Miód...

Pasieka 3/2021

Agata Nicewicz, Łukasz Nicewicz - avatar Agata Nicewicz, Łukasz Nicewicz, 10-04-2021

Marta Burzyńska Miód lipowy pod lupą Ze względu na wyjątkowe właściwości...

Pasieka 3/2021

Burzyńska Marta - avatar Burzyńska Marta, 10-04-2021

Maciej Bryś Pszczoły jako naturalne biofiltry Pszczoła miodna pełni kluczową funkcję...

Pasieka 3/2021

Maciej Sylwester Bryś - avatar Maciej Sylwester Bryś, 10-04-2021

Ewa Mazur, Anna...

Pasieka 3/2021

Ewa Mazur, Anna Gajda - avatar Ewa Mazur, Anna Gajda, 10-04-2021