fbpx

NEWS:

Zdrowotność i jakość robotnic

Robotnice stanowią najliczniejszą grupę osobników w rodzinie pszczelej (fot. 1.). Ich zadaniem jest wykonywanie wszystkich prac związanych z funkcjonowaniem rodziny. Rodzaj wykonywanej przez robotnicę pracy zależy od jej wieku. Z wiekiem robotnicy zmienia się jej stan fizjologiczny i rodzaj wykonywanej przez nią pracy.


Fotografia 1. Robotnice pszczoły miodnej (fot. Adam Tofilski)
Młode robotnice początkowo czyszczą komórki, karmią starsze larwy papką miodowo-pyłkową, a kiedy rozwiną się ich gruczoły gardzielowe karmią młodsze larwy mleczkiem pszczelim.
W średnim wieku, kiedy mają rozwinięte gruczoły woskowe, robotnice budują plastry pszczele. Gdy mają dobrze rozwinięte gruczoły ślinowe oraz zmieni się skład wydzieliny ich gruczołów gardzielowych przetwarzają i przygotowują zapasy pokarmu. Od pierwszych dni życia powoli rozwija się u nich gruczoł jadowy, żądło ulega pełnej chitynizacji i robotnica jest już gotowa do pełnienia funkcji strażniczki. Jako starsze osobniki, robotnice przechodzą do pracy poza ulem i rozpoczynają zbierać pokarm, wodę oraz substancje balsamiczne, które transportują do gniazda. Wówczas bardzo często wykorzystują wydzielinę gruczołu Nasonova. Wydzielina tego gruczołu ułatwia pszczole między innymi komunikację i orientację w terenie. Robotnice pracują poza ulem aż do śmierci.

Długość życia pszczół

Robotnice, w zależności od genotypu, położenia geograficznego, pory roku, żyją od 12 do 320 dni. Latem żyją przeciętnie od 15 do 42 dni, ale w zimie znacznie dłużej, ponad 140 dni. Zimą robotnice nie karmią tak intensywnie larw, nie zbierają i nie przetwarzają pokarmu, mają natomiast więcej składników odżywczych zmagazynowanych w ciele tłuszczowym, co bezpośrednio ma wpływ na długość ich życia. W sezonie letnim większość robotnic dożywa do czasu rozpoczęcia zbierania pokarmu, to znaczy do wieku 2-3 tygodni. W gnieździe ginie niewiele pszczół, większość nie wraca do niego z lotu po pokarm. Robotnice giną najczęściej z powodu wyczerpania fizycznego lub w wyniku zagrożeń, na które napotykają podczas lotu.

Termoregulacja gniazda

Długość życia pszczół zależy od warunków, w jakich przebiegał ich rozwój, środowiska, w którym żyją, jakości pokarmu, chorób i wielu innych czynników. W dużym stopniu warunki życia pszczół zależą od pszczelarza. Nie wszystkie przeglądy i zabiegi wykonywane w rodzinie pszczelej pozytywnie wpływają na jej rozwój. Często, podczas przeglądów, zamiast pomagać pszczołom utrudniamy im termoregulację gniazda. Tymczasem temperatura jest jednym z najważniejszych czynników mających wpływ na przebieg procesów fizjologicznych u pszczół i ich zachowanie. Aby procesy fizjologiczne mogły przebiegać prawidłowo, pszczoła musi utrzymywać temperaturę ciała na określonym, względnie stałym poziomie.

U pszczół mechanizm utrzymywania określonej temperatury ciała realizowany jest na drodze endotermii i ektotermii. Endotermia polega na wykorzystaniu własnych procesów fizjologicznych. Ciepło fizjologiczne jest produktem ubocznym zachodzących w organizmie procesów metabolizmu oraz jest wytwarzane w wyniku skurczów mięśni tułowiowych. Ektotermia u pszczół polega na termoregulacji zespołowej, na którą składa się kilka rodzajów zachowań. Jednym z takich zachowań jest zwiększenie zagęszczenia pszczół na jednostce powierzchni plastra, zwłaszcza w rejonie wychowu czerwia (fot. 2.).

Produkcja ciepła endotermicznego jest zadaniem starszych pszczół. U młodych robotnic zaraz po wygryzieniu mięśnie tułowiowe nie są jeszcze zdolne do lotu ani do endotermii. Zdolność do endotermii rozwija się u pszczół w ciągu pierwszych dni po wygryzieniu. Z tego też powodu na ochłodzenie szybciej reagują starsze pszczoły, a bardzo młode pozostają bierne.

W rejonie wychowu czerwia robotnice utrzymują temperaturę w granicach 33-36°C. Czerw otwarty jest bardziej tolerancyjny na krótkotrwałe ochłodzenie w porównaniu do czerwia zasklepionego. Szczególnie wrażliwe na niższe temperatury są poczwarki. Jeżeli pozostają one zbyt długo w temperaturze poniżej 32°C widoczne są u nich wady rozwojowe skrzydeł, odnóży i układu pokarmowego.

U postaci dorosłych obserwowane są zaburzenia neurologiczne i behawioralne. Zbyt niska temperatura bywa powodem przeziębienia czerwia a nawet jego zamierania. Także wysoka temperatura przekraczająca 36°C powoduje wyższą śmiertelność czerwia. Utrzymanie optymalnej temperatury w gnieździe jest wynikiem współpracy wszystkich członków rodziny pszczelej. Każdy z nich utrzymuje dynamiczną równowagę pomiędzy produkcją ciepła przez organizm (ciepło metaboliczne) a jego utratą do otoczenia. Podczas ochłodzenia, w


Czym jest ePrenumerata? ePrenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Ostatnio dodane

Bank pszczeli pomoże kolejnemu pszczelarzowi Zdjęcie: Rafał Szela. Niemal całkowicie zniszczona...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 15-04-2021

Pszczelarze wpuszczeni na poligon Zdjęcie: freepik.  Jak informuje Polski Związek Pszczelarski...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 15-04-2021

Rzepak bez Cruisera Zdjęcie: Freepik. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odrzuciło...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 12-04-2021

Martyna Walerowicz W telegraficznym skrócie Polska 9 i 10 marca odbyła się...

Pasieka 3/2021

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 10-04-2021

Emil Mariusz Szymański Zmiany w Krajowym Programie Wsparcia Pszczelarstwa na sezon 2022 Piętnastego...

Pasieka 3/2021

Szymański Emil Mariusz - avatar Szymański Emil Mariusz, 10-04-2021

Agata Nicewicz, Łukasz Nicewicz Białka i aktywność enzymatyczna w miodzie Miód...

Pasieka 3/2021

Agata Nicewicz, Łukasz Nicewicz - avatar Agata Nicewicz, Łukasz Nicewicz, 10-04-2021

Marta Burzyńska Miód lipowy pod lupą Ze względu na wyjątkowe właściwości...

Pasieka 3/2021

Burzyńska Marta - avatar Burzyńska Marta, 10-04-2021

Maciej Bryś Pszczoły jako naturalne biofiltry Pszczoła miodna pełni kluczową funkcję...

Pasieka 3/2021

Maciej Sylwester Bryś - avatar Maciej Sylwester Bryś, 10-04-2021

Ewa Mazur, Anna...

Pasieka 3/2021

Ewa Mazur, Anna Gajda - avatar Ewa Mazur, Anna Gajda, 10-04-2021