fbpx

NEWS:

Wpływ środowiska na zawartość cynku w organizmach pszczół i produktach pszczelich


Fot. Janusz Pudełko

Rozwój cywilizacji i związanego z nią stresu, a co za tym idzie zagrożenie chorobami cywilizacyjnymi, a także wzrost świadomości spowodowały, że konsumenci zaczęli szukać żywności, która byłaby wolna od nadmiaru związków chemicznych, a jednocześnie uzupełniałaby niedobory składników mineralnych takich jak magnez, mangan czy cynk w organizmie człowieka.

Pierwiastki te są niezbędne dla zdrowia i spełniają wiele ważnych funkcji. Ich zapotrzebowanie jest zależne od wieku, płci oraz stanu zdrowia, a ich nadmiar lub niedobór może doprowadzić do zwiększenia ryzyka powstawania chorób cywilizacyjnych.

Składniki mineralne dostarczane są do organizmu głównie z żywnością, stąd ocena ich zawartości w pożywieniu jest tak ważna. Produktami dostarczającymi wielu cennych makro- i mikroelementów mogą być miód i inne produkty pszczele.

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów


Wykres 1. Dynamika zmian zawartości cynku w organizmach
pszczół w zależności od miejsca i terminu pobrania


Już w latach dwudziestych ubiegłego wieku opisywano w Polsce zatrucia pszczół arsenem, które nazwano chorobą cieszyńską pszczół. Badania potwierdzają, że w przypadku ołowiu, kadmu czy cynku pszczoły z rejonów przemysłowych mają w swym organizmie większą ilość tych pierwiastków niż pszczoły z rejonów czystych.

Cynk jest metalem bardzo rozpowszechnionym na ziemi. Łatwo rozpuszcza się w środowisku kwaśnym. Jego źródłem w organizmie jest pożywienie, z którego jest pobierane 95% dawki dziennej. Dawka szkodliwa dla człowieka wynosi 150 – 600 mg i zależy od wieku, kondycji, wagi ciała.

Pierwiastek ten jest niezbędny do prawidłowego rozwoju organizmu. Należy jednak pamiętać, że zarówno jego niedobór, jak i nadmiar jest szkodliwy. Niedobór cynku w organizmie kobiet w ciąży powoduje nadciśnienie ciążowe, zahamowanie wzrostu płodu i niedorozwój mózgu.

Zbyt niskie ilości cynku, a także miedzi, żelaza i wapnia w diecie młodych kobiet mogą być powodem wystąpienia osteoporozy w wieku późniejszym.

Na podstawie badań prowadzonych w Polsce niektórzy naukowcy stwierdzają...

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów


Wykres 2. Dynamika zmian zawartości cynku w miodzie
w zależności od miejsca i terminu pobrania


Przez dwa sezony pszczelarskie (2003, 2004) pobierałem próby miodu pszczelego, pierzgi, propolisu i pszczół z ośmiu pasiek w rejonie suwalskim i z siedmiu w rejonie warszawskim. Podczas sezonu pszczelarskiego miód oraz pszczoły pobierane były trzykrotnie – w czerwcu, lipcu i sierpniu, pierzga i propolis jeden raz – w czerwcu.

Na wykresie 1. można zobaczyć, jakie były średnie zawartości cynku w organizmach pszczół w obu regionach w latach 2003 i 2004.

Jak widać, tylko w sierpniu 2004 roku zawartość cynku w organizmach pszczół w rejonie warszawskim była wysoka i wynosiła 92 mg/kg. W pozostałych miesiącach była podobna do wyników z rejonu suwalskiego i mieściła się między 32 a 53 mg/kg.

Niestety nie potrafię wytłumaczyć, czemu akurat w sierpniu w rejonie warszawskim nastąpił tak wysoki wzrost tego pierwiastka, choć widać, że w sierpniu 2003 roku także wystąpiło tu podobne zjawisko. Wzrost zawartości cynku nie był jednak tak wysoki jak w 2004 roku.


Wykres 3. Dynamika zmian zawartości cynku w pierzdze
w zależności od miejsca i terminu pobrania prób

Wykres 2. przedstawia z kolei zawartość cynku w miodzie pszczelim.

Od razu rzuca się w oczy bardzo niska w porównaniu do organizmów pszczelich zawartość tego pierwiastka w miodzie, wynosząca od 1 do 3 mg/kg. W 2003 roku w obu rejonach stwierdzono najwyższe zawartości cynku w miodach w czerwcu, a najniższe w sierpniu.

W 2004 roku w rejonie warszawskim najwyższe wartości cynku były w czerwcu, a najniższe w sierpniu. W rejonie suwalskim w tym samym roku najniższe ilości cynku były w miesiącu czerwcu, a najwyższe w sierpniu. Wyniki te są niższe niż wartości podawane w literaturze dotyczącej Polski, gdzie wartości te wahały się od 1,5 do 19,7 mg/kg.

Także w literaturze zagranicznej dotyczącej miodów z Turcji, Niemiec czy Egiptu autorzy na ogół podawali wyższe wartości...

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów


Wykres 4. Dynamika zmian zawartości cynku w propolisie
w zależności od miejsca i roku pobrania prób


Ostatnim produktem pszczelim, który chciałbym opisać, jest propolis. Wyniki badań zostały przedstawione na wykresie 4. Podobnie jak pierzga propolis był pobierany tylko raz w ciągu roku.

Jak widać, badany propolis zawierał wysokie ilości cynku. Także w tym wypadku w rejonie uznanym za czysty ilość tego pierwiastka była niższa niż w rejonie o dużym uprzemysłowieniu. W dostępnej literaturze również można znaleźć potwierdzenie tego, że propolis jest produktem o dużym zanieczyszczeniu metalami ciężkimi.

Na podstawie moich badań dotyczących zawartości cynku w produktach pszczelich można stwierdzić, że jeśli miód nie jest przechowywany w naczyniach ocynkowanych, nie powinien zawierać szkodliwych ilości tego pierwiastka. Większość cynku zostaje zatrzymana w organizmach pszczół w czasie przerobu nektaru.



Na mapie Polski zaznaczone są rejony, z których były pobierane
próby.

Inaczej jest z pierzgą i propolisem. Produkty te charakteryzują się wysoką zawartością cynku. Spowodowane jest to zapewne miejscem występowania produktu pobieranego przez pszczoły, gdyż pyłek kwiatowy jest narażony na opady pyłów z atmosfery.

Natomiast w przypadku propolisu istotne jest, jakie substancje są wykorzystywane przez pszczoły przy jego wytwarzaniu. Dlatego dla własnego zdrowia powinniśmy korzystać tylko z przebadanych produktów.



mgr inż. Piotr Michalik
Katedra Biologii Środowiska Zwierząt
SGGW w Warszawie


 Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"


Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Korzystaj z e-Prenumeraty na www.pasieka24.pl i w aplikacji mobilnej.Ciesz się pełnym dostępem do wszystkich książek i czasopism Wydawnictwa "Pasieka" Sprawdź jak szeroką bazę wiedzy pszczelarskiej...

Ostatnio dodane

Gmina Stryszawa oraz Stowarzyszenie „Beskidzkie Trutnie” rozdają sadzonki! Gmina Stryszawa...

z Polski

Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa , 13-09-2019

Aż 3 medale dla Pasieki na Apimondii w Montrealu! Apimondia...

z Polski

Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa , 12-09-2019

Prokuratura bada sprawę wydania zgody na stosowanie w Polsce...

z Polski

Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa , 11-09-2019

„Najlepiej spożyć przed” czy „Najlepiej spożyć przed końcem” na...

z Polski

Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa , 06-09-2019

54 ogniska zgnilca w Polsce   Według raportu "Stan zakaźnych chorób...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 30-08-2019

Niedźwiedź wie co dobre Zdjęcie: Na zdjęciu niedźwiedź grizzli. Autor:...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 29-08-2019

Hiszpańskie rozlewnie muszą podać skąd dokładnie pochodzi miód Zdjęcie: freepik...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 28-08-2019

Pszczoły są wszystkożerne? Zdjęcie: Flickr Pszczoły jedzą tylko nektar i pyłek?...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 27-08-2019

Dofinansowanie do kwietnych ogrodów  Autor: Freepik, Arturo Włodarze Stanu Minnesota (USA)...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 26-08-2019