fbpx

NEWS:

w wydaniu tradycyjnym (papierowym) strona: 42

Miododajne żywopłoty i zarośla na miejsca jałowe i piaszczyste

Duże przestrzenie naszego kraju pokrywają gleby ubogie w składniki pokarmowe, będące spuścizną po okresach zlodowaceń. Te, wydawałoby się, niegościnne siedliska zasiedla szereg gatunków miododajnych, które znajdują tam swe optimum rozwojowe. Wśród nich są krzewy idealne na żywopłoty ochronne i zarośla.

293
Przy wyborze roślin na żywopłot wokół pasieki zlokalizowanej na glebach
piaszczystych, sprawdzi się rozpoznanie okolicznej flory. Fot. Maria Janicka

Gleby bielicowe i bielice wytworzone z piasków kształtują się pod wpływem roślinności borowej w kwaśnym środowisku. Zaliczane są najczęściej do V i VI klasy bonitacyjnej gruntów ornych, choć zdarza się, że gleby bielicowe lokowane są wyżej, ze względu na lepiej rozwinięty poziom próchniczy.

Mimo stosunkowo szybkiego rozkładu materii organicznej piaszczyste gleby są w zasadzie ubogie w próchnicę (wywiewaną przez wiatr) i w składniki pokarmowe (wymywane do głębszych poziomów). Brak jest praktycznie kapilar glebowych, które umożliwiłyby zatrzymywanie wody z opadów i podsiąkanie tej znajdującej się w głębszych warstwach.

Co więcej, luźny piasek nie zapewnia stabilnego podłoża, a gleba zarówno szybko się nagrzewa, jak i wychładza.

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Rodzime i trwale zadomowione we florze Polski:

  • wierzba wawrzynkowa Salix daphnoides (Salicaceae) – krzew lub niewielkie drzewo osiągające 10–12 m wysokości, kwitnie III–IV, przed rozwinięciem liści, według Mieczysława Lipińskiego cenniejsza od niej jest odmiana pomorska S. d. pomeranica;
  • jeżyna gruczołowata Rubus hirtus aggr. (Rosaceae) – płożący, gęsto pokryty kolcami i gruczołkami krzew dorastający do 2 m wysokości, główny okres kwitnienia przypada na VII–VIII;
  • jeżyna fałdowana R. plicatus – kolczasty krzew dorastający do 1,5 m, główny okres kwitnienia przypada na VI–VII;
  • jeżyna ostręga R. gracilis;
  • jarząb pospolity, jarzębina Sorbus aucuparia (Rosaceae) – małe drzewo dorastające do wysokości 15 m, kwitnie w V, wabi pszczoły szczególnie wtedy, gdy rośnie w skupieniu, nadaje się do dosadzania w żywopłoty, pełni bardzo ważną funkcję w ekosystemie jako źródło pyłku, nektaru, owoców i miejsce gniazdowania; ;
  • kruszyna pospolita Frangula alnus (Rhamnaceae) – krzew mogący osiągać wysokość 5 m, kwitnie V–IX;
  • żarnowiec miotlasty Sarothamnus scoparius (Fabaceae) – osiąga wysokość 1,5–2(3) m; kwitnie na żółto od końca V do VI.

DSC_0917
Fot. Milan Motyka

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Istnieje też szereg miododajnych roślin ozdobnych obcego pochodzenia, które dobrze rosną na lekkim, piaszczystym podłożu. W czasie mroźnych zim mogą przemarzać, lecz łatwo się regenerują.

Ozdobne:

  • oliwnik wąskolistny Elaeagnus angustifolia (Elaeagnaceae) – ciernisty krzew dorastający do 8 m wysokości, kwitnie V–VI;
  • oliwnik srebrzysty E. commutata – krzew o wysokości 1–2 m, kwitnie V–VI;
  • moszenki południowe Colutea arborescens (Fabaceae) – efektownie kwitnący krzew o wysokości do 5 m, żółte kwiaty wabią pszczoły od V do VII;
  • karagana syberyjska Caragana arborescens (Fabaceae) – krzew, a czasem małe drzewo o wysokości 4–7 m, kwitnie V–VI, może być używany na żywopłoty formowane;
  • amorfa krzewiasta Amorpha fruticosa, zwana też indygowcem (Fabaceae) – krzew dorastający do 3 m wysokości, kwitnie w pierwszej połowie VI (pyłek i nektar);
  • tamaryszek drobnokwiatowy Tamarix parviflora (Tamaricaceae) – krzew do 3 m wysokości, kwitnie w drugiej połowie V na zeszłorocznych gałęziach i tamaryszek pięciopręcikowy T. chinensis, również dorastający do 3 m, a kwitnący VII–VIII – nadają się na gleby lekkie, lecz słabiej wtedy nektarują, znoszą znaczne zasolenie i gleby zdegradowane, nahałdowe;
  • wiciokrzew (suchodrzew) siny Lonicera caerulea (Caprifoliaceae) – gęsty krzew dorastający do 1,5 m wysokości, jest dość odporny na mrozy i sprawdza się w żywopłotach, kwitnie od połowy IV do początku V;
  • śnieguliczka biała Symphoricarpos albus (Caprifoliaceae) – niewielki krzew o wysokości 1–2 m. Dzięki specjalnej budowie kwiatu nektar jest chroniony przed wypłukiwaniem przez deszcz i rosę oraz wysychaniem w czasie upałów. Kwitnie długo, od VI do początku IX;
  • pęcherznica kalinolistna Physocarpus opulifolius (Rosaceae) – krzew osiągający wysokość 4 m, piękne, białe kwiatostany pojawiają się w VI, dostarcza nektaru i dużych ilości pyłku.

knallerbse-4671104
Śnieguliczka biała. Fot. Radfotosonn, Pixabay

Na piaszczystych, ubogich glebach drzewa przyjmują często karłowaty pokrój, dlatego można je wkomponować w żywopłoty i zarośla. Pyłek z roślin wiatropylnych (brzozy, osiki, sosny, jałowca, rokitnika) pszczoły zbierają w czasie ciepłej, bezwietrznej pogody.

Najlepiej więc posadzić je w miejscach zacisznych, na przykład pod osłoną drzewostanu czy większych krzewów. Kompleksy lasów sosnowych (bory suche) są źródłem spadzi. Jej producenci występują też na innych drzewach i krzewach typowych dla lekkich gleb i choć nie zawsze dostarczają pożytku głównego, mogą stanowić istotne zabezpieczenie na trudniejsze czasy.

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Krzewy obcego pochodzenia wykorzystajmy w ogrodach i wokół pasiek, gdzie będziemy mogli łatwo kontrolować ich wzrost. Miejsca „dzikie” wzbogacajmy w gatunki rodzime. Na najbardziej ubogie i piaszczyste gleby, wydmy i łachy piasku odpowiednie są wierzby ostrolistna i wawrzynkowa, oliwnik wąskolistny i rokitnik, jałowiec, sosna, róża pomarszczona.

Na glebach gliniasto-piaszczystych, żyźniejszych i kwaśnych możemy posadzić jarzębinę, osikę, brzozę, kruszynę, jeżynę fałdowaną i żarnowiec. W naturze współistnieją one ze sobą w płatach zarośli z zespołu Frangulo-Rubetum plicati występujących zazwyczaj w kompleksie dynamiczno-przestrzennym z borami mieszanymi.

Podział krzewów na grupy według osiąganej przez nie wysokości ułatwi nam wybór odpowiednich gatunków.

Warstwa najwyższa: jałowiec (stare osobniki), karagana syberyjska, moszenki południowe, rokitnik zwyczajny, oliwnik wąskolistny, wierzba wawrzynkowa;

Warstwa średnia: amorfa krzewiasta, karagana syberyjska, kruszyna pospolita, oliwnik srebrzysty, pęcherznica kalinolistna, róża dzika, róża pomarszczona, róża wielokwiatowa, śnieguliczka biała, tamaryszki, wierzba ostrolistna, żarnowiec miotlasty (stare osobniki);

Warstwa niższa: jeżyna fałdowana, jeżyna gruczołowata, jeżyna ostręga, karagana syberyjska, oliwnik srebrzysty, róża gęstokolczasta, róża pomarszczona, śnieguliczka biała, wiciokrzew siny, żarnowiec miotlasty.

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Poprawa jakości gleby – jak i gdzie?

Jak pisze Józef Rusnak, czynnikiem wpływającym na prawidłowy wzrost, rozwój i plonowanie roślin, a tym samym decydującym o żyzności, jest zawartość materii organicznej w glebie. Jest kilka metod poprawy struktury gleby piaszczystej, które możemy stosować osobno lub łącznie.

Należą do nich: przemieszanie z kompostem, torfem, nawozem organicznym (obornikiem) czy też mieloną gliną, a także wysiew roślin motylkowatych (wieloletnich i jako międzyplony), które są przyorywane na nawóz zielony.

Polepszenie warunków edaficznych umożliwia uprawę roślin miododajnych o bardziej zróżnicowanych wymaganiach. Jest to zatem pożądany zabieg w ogrodach i polach uprawnych. Warto jednak pamiętać, że część zbiorowisk napiaskowych jest przedmiotem ochrony siedliskowej.

Rozważmy więc, w których miejscach warto poprawić żyzność gleby, a które stanowią miejsca rozwoju cennych przyrodniczo zbiorowisk, potrzebujących do istnienia podłoża ubogiego w składniki pokarmowe.

dr Maria Janicka
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Literatura:

Haragsim O., (1970) Spadź i pszczoły, PWRiL, Warszawa.

Konecka-Betley K., (1961) Studia nad kompleksem sorpcyjnym gleb wytworzonych z gliny zwałowej w nawiązaniu do ich genezy, Roczniki Gleboznawcze 10(2): 469–524.

Kujawa-Pawlaczyk J., (2010) 6120* Ciepłolubne śródlądowe murawy napiaskowe, [w:] W. Mróz (red.), Monitoring siedlisk przyrodniczych, Przewodnik metodyczny część 1. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa.

Lemke D., (2012) 2160 Nadmorskie wydmy z zaroślami rokitnika, [w:] W. Mróz (red.), Monitoring siedlisk przyrodniczych, Przewodnik metodyczny część 2. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa.

Lipiński M., (2010) Pożytki pszczele. Zapylanie i miododajność roślin, PWRiL, Wyd. Sądecki Bartnik, Warszawa – Stróże.

Matuszkiewicz W., (2008) Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski, PWN, Warszawa.

Mizerski W., Żukowski J. (red.), (2001) Tablice geograficzne, Wyd. Adamantan, Warszawa.

Perzanowska J., (2012) 5130 Zarośla jałowca pospolitego w murawach nawapiennych lub na wrzosowiskach, [w:] W. Mróz (red.), Monitoring siedlisk przyrodniczych, Przewodnik metodyczny część 2. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa.

Rusnak J. 2017. Jak poprawić żyzność gleby? Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego z s. w Karniowicach, Karniowice.

Seneta W., (1983) Dendrologia, PWN, Warszawa.

Sobieraj-Betlińska A., Banaszak J., (2017) Zadrzewienia śródpolne jako ostoje pszczół. Wiadomości entomologiczne 36(2): 111–123.

Sulborska A., (2019) Rośliny pożytkowe, Biblioteczka pszczelarza z pasją, Wyd. Bee & Honey, Klecza Dolna.

Szklanowska K., (1973) Bory jako baza pożytkowa pszczół, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe 17: 51–85.

Wolanin M. M., Wolanin M. N., Oklejewicz K., (2017) Występowanie jeżyn (Rubus L.) w młodych uprawach leśnych na Płaskowyżu Kolbuszowskim, Leśne Prace Badawcze 78(2): 179–186.

www.bocian.org.pl

www.encyklopedialesna.pl

muratordom.pl


 Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"


Czym jest ePrenumerata? ePrenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Ostatnio dodane

Dwupłciowa pszczoła Zdjęcie: Pszczoła samotnica niezydentyfikowanego gatunku z gynandromorficzną, dwukolorową...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 08-04-2020

Skradziono ule koło Olecka Zdjęcie: Mazurska Pszczoła. Charakterystyczne ule zniknęły...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 06-04-2020

160 słojów miodu dla sandomierskiego szpitala Zdjecie: Pixabay. Niemal 200 kg...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 06-04-2020

Odpowiedź dla PZP w sprawie pszczelarzy objętych kwarantanną  Zdjęcie: Megafilm...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 03-04-2020

 Lubelskie – wspólnie dla pszczół. List do rolników i...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 03-04-2020

Niebezpieczne zmiany w ocenie wpływu pestycydów na środowisko Zdjęcie: phanuwatnandee Agencja...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 02-04-2020

Cena za miód z krokusów Jeszcze rzadszy niż wierzbowy, miód...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 01-04-2020

W Stanach przestaje się opłacać produkcja miodu Zdjęcie: freepik. W USA...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 31-03-2020

Niebezpieczny wypadek z pszczołami w USA Zdjęcie: Honey Bears Honey...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 27-03-2020