ProPollSoil: Nowy międzynarodowy projekt pozwoli zrozumieć związek między stanem gleby a kondycją zapylaczy

Z artykułu dowiesz się m.in.:

• na czym polega projekt ProPollSoil;
• jak długo będzie trwał;
• czym się wyróżnia na tle innych badań naukowych.

ProPollSoil: Nowy międzynarodowy projekt pozwoli zrozumieć związek między stanem gleby a kondycją zapylaczy

Międzynarodowy projekt ProPollSoil przyczyni się do pogłębienia wiedzy na temat wpływu stanu gleby na kondycję zapylaczy. Uzyskane wyniki m.in. posłużą do opracowania zaleceń dotyczących praktyk rolniczych bezpiecznych dla zapylaczy oraz do wsparcia działań ochronnych ukierunkowanych zarówno na poprawę stanu gleb, jak i zachowanie siedlisk zapylaczy.

Zapylacze pełnią kluczową funkcję w rozmnażaniu wielu gatunków roślin uprawnych i zwiększaniu ich plonów oraz zachowaniu populacji gatunków roślin dziko rosnących. Do zapylaczy, oprócz pszczoły miodnej, należą również dzikie pszczoły, w tym samotne, motyle, chrząszcze, a nawet muchy. Wiele zapylaczy spędza kluczowe okresy swojego życia na powierzchni lub pod powierzchnią gleby. Niektóre bytują (nawet kilka lat) jako larwy w wierzchnich warstwach gleby, a dopiero ich formy dorosłe zapylają kwiaty (czyli jedynie przez kilka ostatnich miesięcy życia). Mimo to rola jakości gleby w utrzymaniu kondycji zapylaczy pozostaje w dużej mierze pomijana i niewiele wiemy o tym, czego potrzebują zapylacze związane z glebą, aby się rozwijać. Nie jest też jasne, w jaki sposób współczesne praktyki związane z użytkowaniem gleby wpływają na zapylacze i zapewniane przez nie usługi ekosystemowe.

ProPollSoil – nowy projekt na horyzoncie

Program Ramowy Unii Europejskiej ‘Horyzont Europa’ jest największym w historii UE programem w zakresie badań naukowych i innowacji. W ciągu 7 lat (2021–2027) na nowatorskie badania i innowacyjne rozwiązania przeznaczonych zostanie ponad 93 mld euro.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Polski wkład w badania

Swój wkład w badania prowadzone w ramach projektu ProPollSoil mają naukowcy z Polski reprezentujący dwie jednostki naukowe: Uniwersytet Jagielloński oraz Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

„Zachęcenie odpowiednich ekspertów do udziału w badaniach jest dla nas sporym wyzwaniem logistycznym, ale wyniki, które planujemy uzyskać, będą unikatowe i cenne nie tylko w skali tego projektu” – dodaje kolega z zespołu dr Splitt, dr inż. Jacek Jachuła.

Doktor Zuzanna Filipiak, reprezentująca Uniwersytet Jagielloński, kieruje pakietem roboczym obejmującym zadania eksperymentalne, w których nadrzędnym celem jest wypełnianie luk w wiedzy na temat biologii, ekologii i zagrożeń dla interakcji między glebą a zapylaczami. Pakiet ten składa się z kilku zadań realizowanych przez różnych partnerów projektu i obejmuje zagadnienia z zakresu biogeochemii, agroekologii, ekologii chemicznej oraz biologii organizmów. Badania koncentrują się na ocenie wpływu niekorzystnych czynników środowiskowych – fizycznych, chemicznych i biologicznych, w tym wynikających ze złego stanu gleby – na kondycję zapylaczy, ich zachowanie oraz przeżywalność.

[...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Spotkanie inauguracyjne

W dniach 17–19 listopada 2025 r. we Fryzyndze (niedaleko Monachium) odbyło się spotkanie inauguracyjne projektu ProPollSoil. Ponad pięćdziesięciu naukowców reprezentujących partnerów w projekcie dyskutowało od rana do wieczora na tematy organizacyjne oraz merytoryczne w projekcie. Był to pierwszy raz, kiedy zespół projektowy miał okazję spotkać się na żywo i poznać osobiście, ponieważ do tej pory cała współpraca odbywała się w trybie zdalnym. Badacze reprezentują różnorodne dyscypliny, a ich tematy badawcze związane są z kondycją zapylaczy (z perspektywy biologicznej, ekologicznej, ekotoksykologicznej czy ochrony przyrody) oraz jakością gleby (strukturą, składem, właściwościami, zanieczyszczeniami). Wytyczono skład zespołów odpowiedzialnych za kwestie organizacyjne, ustalono sposób komunikacji i terminy najbliższych spotkań, a także harmonogram realizacji prac badawczych. Naukowcy opuścili spotkanie usatysfakcjonowani przebiegiem obrad oraz treścią rozstrzygnięć systematyzujących wymianę informacji i sposób współpracy w projekcie. Badacze są przekonani, że zrealizują postawione przed sobą cele, a ich działania dadzą realne wskazówki do pomocy, a nawet ratowania zapylaczy nie tylko w Europie, ale i na całym świecie.

Dr Aleksandra Splitt, Dr inż. Jacek Jachuła
Zakład Pszczelnictwa, Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy

Dr Zuzanna Filipiak, Dr Michał Filipiak
Instytut Nauk o Środowisku, Uniwersytet Jagielloński

Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"