fbpx

NEWS:

w wydaniu tradycyjnym (papierowym) strona: 52

Pyłkowy pożytek incydentalny

O pożytkach incydentalnych często mówi się w kontekście miodu, gdy pszczoły przynoszą do ula np. sok z fabryki wiśni, przerobią go jak nektar i składają w komórkach plastra. Tymczasem wiosną poprzedniego roku (24.3–2.4.2018) w czeskim Kaznějově (powiat Plzen) zaobserwowano pszczoły zbierające glony do koszyczków. Owady transportowały je do ula, by zmagazynować jak pyłek.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, tof_01_Rouskovani zelene rasy zrnenky_1)
Fot. 1. Komórki P. vulgaris.. Fot. Vaclav Kristufek, Marek Calta

Gatunkiem, na który skusiły się zbieraczki, był pierwotek (Pleurococcus vulgaris). Ten glon można znaleźć niemal wszędzie i o każdej porze roku. Tworzy zieloną powłoczkę na kamieniach czy korze drzew. Natkniemy się na niego w lesie, ogrodzie, ale też w środowiskach miejskich, bo jest bardzo odporny na zanieczyszczenia.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_03_Rouskovani zelene rasy zrnenky_3)
Fot. 2. Zielone obnóża utworzone przez pszczołę miodną. Fot. Petr Buchtelík

To organizm jednokomórkowy, którego oczywiście nie jesteśmy w stanie zobaczyć nieuzbrojonym okiem. Pod mikroskopem widzimy typową strukturę składającą się z jądra, zielonego chloroplastu, cytoplazmy, membrany plazmatycznej i ściany komórkowej.

Pierwotek odżywia się jak rośliny wyższe, za pomocą fotosyntezy. Ze środowiska pobiera wodę i dwutlenek węgla, z których syntezuje cukier i wydala tlen.

Pobieranie plechy przez pszczoły

W ogrodzie domu rodzinnego w Kaznějově zimowało 17 rodzin pszczelich. Bliskie rozmieszczenie uli umożliwiało codzienną obserwację pszczół. W sobotę 24 marca ścięliśmy gruszę ogrodową i przycięliśmy gałęzie śliw pokrytych plechą pierwotka.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_2_Rouskovani zelene rasy zrnenky_2)
Fot. 3. Pszczoła miodna tworząca obnóża z plechy. Fot. Petr Buchtelík

Gałęzie pocięliśmy na mniejsze kawałki i złożyliśmy w stos. Kolejnego dnia warunki pogodowe były sprzyjające lotom. Rano temperatura wahała się w okolicach zera, a w ciągu dnia podniosła do 10°C, również przy stosie drewna i gałęzi. W cieniu było stale chłodno.

Tamtej wiosny w Czechach zbieraczki nie latały intensywnie po pyłek. Przemieszczały się na krótki dystans, chwilowo i tylko gdy świeciło słońce. Zaobserwowaliśmy pszczoły na oświetlonych gałęziach, pobierające P. vulgaris.

Nietypowe zbiory powtarzały się trzy dni później i przez kolejne cztery dni między 15:00 a 16:00, metr nad ziemią, dzięki sprzyjającej pogodzie, słońcu i temperaturze utrzymującej się w granicach 8,5–12°C. Podczas obserwacji zauważyliśmy również pszczołę samotnicę także pobierającą plechę.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_4a_Rouskovani zelene rasy zrnenky_4)
Fot. 4a. Obnóże z komórkami P. vulgaris (powiększenie 30×) Fot. Vaclav Kristufek, Marek Calta

Oznaczanie gatunku glonu

By potwierdzić, że w odnóżach znajdują się komórki pierwotka, odebraliśmy pszczołom świeżo przyniesione obnóża i przeprowadzono obserwacje za pomocą mikroskopu elektronowego (SEM, Mikroskop JEOL-JSM 7401F). Na zdjęciach nr 4a i 4b widać kuliste kształty komórek P. vulgaris i niewyraźne cząsteczki ziaren pyłku, włoski pszczele i inne włókna.

Wielkość i kształt komórek glonu odpowiadała danym literaturowym. Znalezienie ciemnozielonej warstwy komórek pierwotka w plastrach pierzgi potwierdziło, że pszczoły traktowały glon jako potencjalny składnik pokarmu białkowego dla wyżywienia larw.

Porównanie z chlorellą

W czasopiśmie „Moderní Včelař” 5/2016 na stronach 23–24 opublikowano artykuł dotyczący podobnych, unikatowych obserwacji tworzenia obnóży pyłkowych przez pszczoły z zielonej algi Chlorella, którą robotnice również składały do komórek z pyłkiem jako źródło pokarmu białkowego.

Dało to początek pracom nad stworzeniem nowego, naturalnego pokarmu dla pszczół, Apialgaprotein.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_4b_Rouskovani zelene rasy zrnenky_5)
Fot. 4b. Komórki P. vulgaris. (powiększenie 450×) Fot. Vaclav Kristufek, Marek Calta

W obu przypadkach wspólnym mianownikiem dla pobierania pokarmu z glonów przez pszczoły było długie, chłodne przedwiośnie, ze słabym kwitnieniem roślin (brak pyłku w środowisku). Były to zastępcze źródła dla pokarmu białkowego.

Pasieka nr 95 ([PAS95], maj - czerwiec 2019, fot_5_Rouskovani zelene rasy zrnenky_6)
Fot. 5. Komórki P. vulgaris. są wielkości ok. 10 μm (powiększnie 6000×). Fot. Vaclav Kristufek, Marek Calta

Gdyby nasz zespół od razu posprzątał drewno i gałęzie z ogrodu, znajdującego się w dodatku tuż przy pasiecie, nigdy nie zaobserwowalibyśmy tego zjawiska. Mieliśmy szczęście.

Inż. Vaclav Krištufek
Centrum Biologiczne Akademii Nauk Republiki Czeskiej
Českiě  Budějovice

Petr Buchtelik, Marek Calta
Studenci Gimnazjum i Szkoły Wyższej w Plasach

Tłumaczenie: Milan Motyka
Praca była wspierana programem naukowym „Rozmaitość życia i zdrowia ekosystemów w ramach projektu aAV21.
Zdjęcia z mikroskopu elektronowego wykonano przy współpracy z laboratorium mikroskopii Centum Biologicznego Akademii Nauk Czeskiej Republiki Českiě  Budějovice.
Zdjęcia i artykuł pochodzą z czasopisma „Moderní Včelař” nr 10/2018 i został przedrukowany za zgodą redakcji i autorów.


 Wydanie tradycyjneZamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"


Czym jest ePrenumerata? ePrenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Ostatnio dodane

Pszczoły zamieszkały w ścisłym centrum Rzeszowa. Powstała #PASIEKAwSercuMiasta! Zdjecie: Paulina...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 05-08-2020

Miód nektarowo-spadziowy Zdrowy miks – czyli miód nektarowo-spadziowy. Miód ten...

Kupuj polski miód

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 04-08-2020

Piękna akcja rosyjskich pszczelarzy Zdjęcie: user15145147, freepik. Miód dla weterana to...

ze świata

Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka, 04-08-2020

Apilandia zaprasza na Wielki Dzień Pszczół! Zdjęcie: Apilandia. Interaktywne Centrum Pszczelarskie...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 03-08-2020

Mniej miodu – wyższa cena Zdjęcie: newfabrika. Mogliśmy się tego spodziewać...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 03-08-2020

Pyłek pszczeli Zdjęcie: Pyłek kwiatowy. Wydawnictwo Pasieka. Wszystkie prawa zastrzeżone. Z...

Kupuj polski miód

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 31-07-2020

Miód nawłociowy Zdjęcie: Wydawnictwo Pasieka. Najpóźniejszy z miodów. Jego pozyskanie wymaga...

Kupuj polski miód

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 31-07-2020

Miód gryczany Zdjęcie: Wydawnictwo Pasieka. Jest świetnym dodatkiem do pierni­ków i...

Kupuj polski miód

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 31-07-2020

Miód akacjowy Zdjęcie: Wydawnictwo Pasieka W przeciwieństwie do miodu rzepakowego krystalizuje...

Kupuj polski miód

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 31-07-2020