fbpx

NEWS:

CO CZYTALI PSZCZELARZE

Przyczynek do bibliografii pszczelnictwa wielkopolskiego cz.ΙΙ

Literatura pszczelnicza w Polsce zapoczątkowana została w XVII wieku dziełem Walentego Kąckiego „Nauka koło pasiek...”. Jak dotąd reprezentowana była przez liczne publikacje książkowe i artykuły w czasopismach. Jednak skutecznie propagowane i rozwijające się organizacyjnie pszczelarstwo wielkopolskie w sposób naturalny domagało się własnego, specjalistycznego czasopisma.

Pierwszym na ziemiach polskich czasopismem pszczelniczym było niemieckojęzyczne „Bienen-Nachrichten aus Preussen” wydawane w Grodkowie w latach 1850-1853. Był to organ Śląskiego Towarzystwa Pszczelniczego. W latach 1868-1869 we Lwowie ukazywał się „Iris”, czasopismo poświęcone ogrodnictwu, sadownictwu, pszczelarstwu i sztukom pięknym. Redagowane przez L. Pierożyńskiego, uważane jest powszechnie za pierwsze polskie czasopismo poświęcone pszczelarstwu. W sumie ukazało się 15 jego numerów. W Kołomyi w okresie 1874-1875 wydawana była pod redakcją T. Tchórzewskiego „Gazeta Pszczelnicza”.

Wreszcie w 1875 rozpoczyna swą trwającą do 1939 roku historię lwowski „Bartnik Postępowy”, pismo poświęcone pszczelnictwu i ogrodnictwu. Jego założycielem i redaktorem przez 40 lat był Teofil Ciesielski, profesor Uniwersytetu we Lwowie, rodowity Wielkopolanin, urodzony w 1846 roku w Grabowie, który nauki gimnazjalne pobierał w Ostrowie i Śremie.

alt

W trzecim numerze „Ziemianina” z 1880 roku w dziale Tygodniowy przegląd gospodarczy ukazała się recenzja: „Pszczelarz, pismo poświecone wyłącznie pszczelnictwu, organ (jak w tytule podaje) towarzystw pszczelniczych w W. Ks. Poznańskiem, wychodzi od Nowego Roku w zeszytach miesięcznych pod redakcyą Leona F. Stabrowskiego w Chocieszewicach pod Pempowem.

Treść pierwszego numeru jest następująca: Odezwa redakcyi. Pszczelnictwo tak samo przyjemna, jak donośna gałęź gospodarcza dr. Dzierżon. Nasza praca zimą, L. F. Stabrowski, Okólnik: wystawa pszczół i miodu w Kilburn pod Londynem.

Memoryał do kongresu w Waszyngtonie. Ogłoszenia, między któremi znajduje się odezwa Redakcyi, zapraszająca o dosyłanie małych sprawozdań,co do stanu pszczół, a mianowicie pasiek i całego pszczelnictwa we wszystkich powiatach. Redakcya ofiaruje do użytku publiczności rubrykę Zapytań i Odpowiedzi, która w numerze pierwszym wypadła”.

Osiadły po powrocie z Ameryki w Chocieszewicach Stabrowski, był zdolnym organizatorem i zapalonym praktykiem. W 1879 roku założył Towarzystwa Pszczelnicze na Krotoszyn i Okolicę oraz na Powiat Krobski i Okolicę.

Zwolennik zjednoczenia towarzystw terenowych w jednolitą organizację centralną aktywnie uczestniczył w pracach nad powstaniem Głównego Towarzystwa Pszczelniczego na Wielkie Księstwo Poznańskie, utworzonego ostatecznie 18 lipca 1881 roku, z siedzibą w Lesznie. W „Ziemianinie” ukazał się artykuł autorstwa Stabrowskiego Co rozumieć pod racjonalnem pszczelnictwem .


Drukowany w Krotoszynie i Ostrowie przez F. A. Kosmelę „Pszczelarz”, czasopismo dla pasieczników, miał szansę spełnić zadanie podniesienia poziomu pszczelnictwa i integracji środowiska. Nieszczęściem dla pisma stała się znajomość Stabrowskiego z dr. Kazimierzem Krasickim. Krasicki swego czasu współpracownik, a później antagonista Ciesielskiego wplątał Stabrowskiego w niepotrzebne polemiki na łamach „Pszczelarza”. Powołany do wojska Stabrowski, w 1881 roku odstąpił swój tytuł właśnie Krasickiemu, który przeniósł druk do Gniezna.

Nie przyniosło to niczego dobrego, czego dowodem jest opinia, że: „Pszczelarz drukuje się rok czwarty i wychodzi raz na miesiąc obecnie w Gnieźnie pod redakcyją p. dr Krasickiego we Lwowie i kosztuje rocznie 3 marki. Mamy wrażenie, że pismo to uprawia więcej stronę polemiczną i nie szczędzi krytyki nieraz gwałtownej nawet rzekomym nieprzyjaciołom czy przeciwnikom w dziedzinie pszczelnictwa”[1]. Tracącego niezadowolonych czytelników „Pszczelarza” próbował jeszcze ratować Antoni Śląski, ale bez powodzenia i rok 1884 był dla tego czasopisma ostatnim.

W tym właśnie miejscu warto wspomnieć o tradycyjnie dobrych kontaktach pszczelarzy Wielkopolski i Galicji. Wymiana doświadczeń odbywała się m.in. za pośrednictwem czasopism. Do lwowskiego „Bartnika” pisywali Walenty Buczkowski, nauczyciel z Konojadu, przewodniczący Koła Pszczelarzy w Kościanie, Antoni Kremer czy też Aleksander Kwiatkowski. Ważnym wydarzeniem była obecność Teofila Ciesielskiego na wędrownym zebraniu Głównego Towarzystwa połączonego z wystawą w Wieleniu 2 października 1882 roku.

Ambitne cele dotarcia do szerokich kręgów czytelników, a nie wchodzenia przy tym w drogę „Bartnikowi” i „Pszczelarzowi”, przyświecały ks. Józefowi Stagraczyńskiemu z Wonieścia koło Starego Bojanowa. Dnia 15 stycznia 1883 roku powołał on do życia „Pasiecznika”, pismo poświęcone postępowemu pszczelnictwu. Będąc redaktorem i wydawcą, drukował pismo u E. Schmaedickiego w Poznaniu. „Pasiecznik” miał być fachowy. Zawartość pierwszego tomu podzielona została na grupy zagadnień: rozprawy naukowe, rozprawy i rzeczy praktyczne, przyrządy i produkty pszczelnicze, korespondencje, rzeczy sporne, w tym Rozprawa z dr Krasickim, kalendarz pasieczny na każdy miesiąc oraz przegląd pism pasieczniczych.

Do „Pasiecznika” pisywali m.in. Aleksander Kwiatkowski i Antoni Kremer. Niestety po pięciu latach wydawania trudna sytuacja finansowa zmusiła wydawców do jego zamknięcia.

Spoglądając na biografie piszących w owym czasie o pszczelnictwie, można odnieść wrażenie, że zajmowali się nim głównie księża i nauczyciele. Redaktor „Bartnika Wielkopolskiego”, Ludwik Liczbański, pisząc o swej wizycie w 1932 roku w Kępnie, gdzie był gościem tamtejszego Towarzystwa zwraca uwagę, że: „Dawnemi czasy należało do tamtejszego towarzystwa – tak bywało zresztą prawie wszędzie – bardzo wielu nauczycieli; stanowili oni 80% ogólnej liczby członków. Dziś, na coś 50 członków, jest ich tu tylko 5. Objaw ten da się wytłumaczyć chyba tylko to, że obecnie nauczycielom, wobec uciążliwej, intensywnej pracy w szkole – nie starczy w ogóle czasu na zajmowanie się tak miłą, interesującą a przytem i donośną pracą, jaką jest pszczelarstwo”.[2]

alt

Pszczelarstwo było dodatkowym źródłem dochodów, ale również pewną formą rozwijania zainteresowań. Zajmowali się nim przeważnie drobni rolnicy, urzędnicy, rzemieślnicy, nauczyciele, emeryci i inwalidzi wojenni. Były to grupy o raczej niskim statusie społecznym, zdominowane przez ludność polską. Aktywnych pszczelarzy spotykano również wśród księży i ziemian. Dla walczących z germanizacją organizacje pszczelarskie stały się kolejnym miejscem oporu, a jednocześnie miały na celu rozwijanie oświaty rolniczej.

Ksiądz Stagraczynski w artykule wstępnym do pierwszego numeru „Pasiecznika” pisze: „Byłoby nam miło, żebyśmy zdołali dotrzeć nawet do chat wieśniaczych i mogli im przysporzyć trochę grosza przez pouczenie o sposobach gospodarki pasiecznej, a tak znośniejszą mogli uczynić ich ciężką dolę i może powstrzymać od dalszej wędrówki za morze”. Niestety mała liczba prenumeratorów nie wystarczała do utrzymania czasopisma

Kolejnym nauczycielem w gronie działaczy wielkopolskiego pszczelarstwa był Aleksander Kwiatkowski. Urodzony w 1836 roku w Neuenburgu, osiadł w Lesznie, gdzie pracował w tamtejszym gimnazjum im. Komeńskiego jako nauczyciel przedmiotów technicznych.

Był inicjatorem powołania Leszczyńskiego Towarzystwa Pszczelniczego (22. VI 1879), pierwszym przewodniczącym Głównego Towarzystwa Pszczelniczego na Wielkie Księstwo Poznańskie (18. VII 1880), a od 5 października 1887 przewodniczącym Prowincjonalnego Związku Pszczelarzy w Poznaniu. Powołanie Związku nastąpiło wskutek nacisków władz pruskich, niezadowolonych z polskości Głównego Towarzystwa i dążących do połączenia z podobnymi towarzystwami niemieckimi w Bydgoszczy i Pile.


zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych ePrenumeratorów

Danuta Dados
Roman Tomaszewski

Bibliografia
T. Grochowski, Polska bibliografia pszczelnicza,
Lwów 1931
A. Jakubski, Bibliografia fauny polskiej do roku
1880, T.2, Kraków 1928
L. Karłowicz, Z dziejów oświaty pszczelarskiej
w Polsce
, Lublin 1993
Z. Kostrzewski, Działalność organizacji pszczelarskich
w Wielkopolsce,
Poznań 1987
W. Kranowski, Nieco z bibliografji pszczelniczej
polskiej, Pszczelnictwo
, R.2 nr 11 1926, s.347-
-348
S. Królikowski, Bibliografia polska weterynaryi
i hodowli zwierząt,
Lwów 1891
Pamietnik Wszechsłowiańskiego Zjazdu Pszczelniczego
i Wystawy Pszczelniczej w Poznaniu
,
Warszawa 1929
J. Prabucki [red.], Pszczelnictwo, Szczecin 1998
J. Smetański, Przyczynek do dziejów ogrodnictwa
lwowskiego
, Lwów 1937
Ilustracje ze zbiorów Biblioteki Głównej Akademii
Rolniczej w Poznaniu.
[1] Pasiecznik 1883 R.1 nr 2, s.60
[2] J. Liczbański , Z moich podróży do naszych
Tow. Pszczelniczych
, Bartnik Wielkopolski 1933
R.14 nr 6, s.105- 108


 Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"


Czym jest ePrenumerata? ePrenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Ostatnio dodane

Miód stwardniał – co się stało? Zdjęcie: Miód skrystalizowany ma...

Kupuj polski miód

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 13-08-2020

Jak powstaje miód? Zdjęcie: kukota, freepik. Miód powstaje z nektaru kwiatów...

Kupuj polski miód

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 13-08-2020

Skąd pszczelarz wie, jaki miód zrobiła pszczoła? Zdjęcie: freepik. Oczywiście pszczelarz nie...

Kupuj polski miód

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 13-08-2020

Organizatorzy zapraszają na: Międzynarodowa Konferencja Pszczelarska w Bałtowie w ramach XIII...

z Polski

DR - avatar DR, 13-08-2020

W telegraficznym skrócie Polska Pszczelarstwo w mieście » W Rzeszowie i Gdańsku...

Pasieka 5/2020

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 11-08-2020

Innowacje sprzętowe w służbie aktywizacji osób z niepełnosprawnościami Firma Łysoń...

Pasieka 5/2020

Cinal Jakub - avatar Cinal Jakub, 11-08-2020

Zła macocha czy niewdzięczne pasierbice? Przed nami koniec sezonu pszczelarskiego...

Pasieka 5/2020

Bieńkowska Małgorzata - avatar Bieńkowska Małgorzata, 11-08-2020

Poznań po raz kolejny działa dla pszczół Zdjęcie: MPK Poznan...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 11-08-2020

Upały i patogeny. Wpływ zmiany klimatu na dobrostan pszczół Klimat...

Pasieka 5/2020

Sierpińska Anna - avatar Sierpińska Anna, 11-08-2020