NEWS:


Rozdział 5

Morfologia pyłków

Na podstawie charakterystyki morfologicznej pyłków obecnych w osadach miodowych identyfikuje się pyłki przewodnie, których udział określa przynależność odmianową miodów nektarowych.

Fot. wirestock_creators

Z botanicznego punktu widzenia pyłek kwiatowy to struktury przenoszące męskie komórki rozrodcze roślin. Powstają w woreczkach pyłkowych zlokalizowanych na końcach pręcików kwiatów. Ziarno pyłku ma dwuwarstwową ścianę zewnętrzną, nazywaną egzyną lub eksyną. Zbudowana jest z trwałej sporopoleniny, która ma za zadanie chronić delikatne wnętrze. Dzięki egzynie pojedyncze ziarno pyłku wykazuje bardzo dużą odporność na uszkodzenia. Ściana wewnętrzna to intyna, która składa się głównie z celulozy oraz pektyn i nie jest tak mocno odporna na czynniki fizykochemiczne. Wielkość ziarna, wygląd zewnętrznej ściany oraz barwa zależą od gatunku rośliny. Pojedyncze ziarenko pyłku liczy zaledwie od 2,5 do 250 µm i może mieć kształt kulisty, elipsoidalny, wielopłaszczyznowy, wrębny itd. Jego powierzchnia może być gładka lub chropowata, pokryta kolcami, wyrostkami, regularnymi okrągłymi wgłębieniami lub podłużnymi kanałami, które przypominają linie papilarne na palcach. W przypadku roślin wiatropylnych ściana pyłku kwiatowego często jest gładka, pozbawiona nierówności, a niektóre gatunki, np. sosna, wytwarzają pęcherzyki lotne, które pomagają w transporcie pyłku przez wiatr. Pyłek roślin wiatropylnych jest lekki i suchy, pszczoły mogą zbierać go tylko podczas bezwietrznej pogody, a formowanie z niego obnóży trwa znacznie dłużej [Stawiarz 2005]. Obnóża z pyłku roślin wiatropylnych zbieranych przez pszczoły charakteryzują się większymi rozmiarami i znacznie luźniejszym ułożeniem ziaren pyłku.

Ilustr. 1. Schemat budowy pyłku kwiatowego. Ilustr. Roman Dudzik.

Eksyna roślin owadopylnych jest nierówna, z licznymi bruzdkami, wyrostkami, zagłębieniami, dodatkowo może być pokryta gęstym i lepkim balsamem pyłkowym. Budowa ściany ułatwia zaczepianie i przyklejanie pyłku do ciała owada, który następnie przenosi je na inne rośliny. Ponadto w obu ścianach ziarna pyłku znajdują się cienkie kanaliki (pory). Może ich być nawet 40. Barwa pyłku zależna jest od obecności w egzynie barwników roślinnych, takich jak karotenoidy, flawonoidy, antocyjany i chlorofil. Najczęściej pyłek zabarwiony jest na żółto.

Fot. Orangeaurochs

Poniżej przedstawiono uproszczony opis morfologiczny pyłków przewodnich dla najpopularniejszych polskich miodów nektarowych:

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów
Fot. József Szabó z Pixabay

Najważniejsze cechy morfologiczne wraz ze zdjęciami poszczególnych ziaren pyłków przedstawia Tabela 1.

Nazwa łacińska

Brassica napus

Robinia pseudoacacia

Tilia

Fagopyrum esculemntum

Calluna vulgaris

Rycina

Nazwa polska

Rzepak

Akacja (pseudoakacja)

Lipa

Gryka zwyczajna

Wrzos zwyczajny

Kształt ziarna

Półkątny

Półkątny

Międzykątny

Owalny

Tetrada

Typ apertury

Bruzdowoporowe (colporate)

Bruzdowoporowe (colporate)

Bruzdowoporowe (colporate)

Bruzdowoporowe (colporate)

Bruzdowoporowe (colporate)

Ilość apertur

3

3

3

3

3 na monadę (12)

Typ eksyny

Siateczka (reticulate)

Gładka (psilate)

Siateczka o dużych kolistych oczkach (foveolate)

Siateczka o dużych kolistych oczkach (foveolate)

Siateczka z brodawkami (verrucate)

Wymiar (µm)

24,3–29,7

27,3–33,7

33,4–35,9

33,4–66,2

31,9–36,6

Literatura

1. Stawiarz E. 2005. Znaczenie pyłku roślin wiatropylnych dla pszczół. „Pszczelarstwo”, 4, s. 12–13.

2. Von der Ohe K., von der Ohe W. (2000). Celler Melissopalynologische Sammlung. LAVES Niedersächsisches Landesinstitut für Bienenkunde, Celle.


 \"WydanieZamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"


Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Zamawów prenumeratę roczną - obejmuje...

Czym jest e-Prenumerata? e-Prenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Ostatnio dodane

ApiQuality Pomerania – Naukowa ocena właściwości prozdrowotnych produktów pszczelich...

z Polski

Administrator, 26-06-2026

W telegraficznym skrócie POLSKA Polska Trwają prace nad Krajowym Planem Odbudowy Zasobów...

Pasieka 4/2026

Kobiałka Teresa , 22-06-2026

Pożegnanie Szanowne Czytelniczki, Szanowni Czytelnicy „Pasieki”, czas spędzony z Wami ukształtował...

Pasieka 4/2026

Kobiałka Teresa , 22-06-2026

Z artykułu dowiesz się m.in.: jakie są trudności w...

Pasieka 4/2026

Waś Ewa, 22-06-2026

Z artykułu dowiesz się m.in.: że w rodzinach wychowujących...

Pasieka 4/2026

Zawilak Michał , 22-06-2026

Z artykułu dowiesz się m.in.: że miejskie ule są ważnym...

Pasieka 4/2026

Ciężadło Anna, 22-06-2026

Z artykułu dowiesz się m.in.: jakie są zasady kontroli przez...

Pasieka 4/2026

Wasilewski Radek Rafał , 22-06-2026

Wykaz pasiek oferujących matki pszczele, pakiety, odkłady {p24-st}

Pasieka 4/2026

Wydawnictwo Pasieka, 22-06-2026

Ogłoszenia drobne (lipiec-sierpień 2026) • Produkty pszczele Sprzedam naturalną pierzgę, pyłek...

Pasieka 4/2026

Wydawnictwo Pasieka, 22-06-2026